Më shumë se njëqind mësime nga një lëvizje që zgjati vetëm disa muaj

Publikuar në Qershor 19, 2026, 3:08 a.m.

Imami dëshmor Sejid Ali Khamenei (Allahu ia shenjtëroftë sekretet)

Nëse ndjekim ngjarjen që nga momenti kur Ebu Abdullahu, Imam Hyseni (Paqja qoftë mbi të!) u nis nga Medina drejt Mekës, e deri sa ra dëshmor në Qerbela, mund të themi se një njeri mund të përmbledhë njëqind mësime të rëndësishme nga kjo lëvizje, që zgjati vetëm disa muaj. Nuk dua të them mijëra mësime, megjithëse edhe kjo është e mundur, sepse çdo gjest i këtij njeriu të madh është vetë një mësim. Por, kur themi “njëqind mësime”, kjo do të thotë se, nëse analizojmë veprimet e tij, mund të nxjerrim njëqind tema dhe kapituj të ndryshëm. Secili prej tyre është një mësim për një komb, një histori, një vend, për edukimin e vetes, për menaxhimin e shoqërisë dhe për afrimin me Zotin.
I tillë është Hyseni, i biri i Aliut. Emri dhe përmendja e tij janë si dielli ndriçues ndërmjet shenjtorëve. Nëse profetët, imamët, dëshmorët dhe të drejtët janë si hëna dhe yjet, atëherë Hyseni është si dielli që ndriçon mbi ta. E gjithë kjo është për shkak të këtyre çështjeve madhore.
 
Mësimi kryesor… Pse u ngrit Hyseni?
Përveç atyre njëqind mësimeve, ka një mësim kryesor në këtë lëvizje, që do të përpiqem ta sqaroj për ju: Pse u ngrit Hyseni? Pse u ngrite, o Hysen, ti që ishe një figurë e respektuar në Mekë dhe Medinë, dhe kishe përkrahësit e tu në Jemen? Shko në një vend, ku nuk ke të bësh me Jezidin dhe Jezidi nuk ka të bëjë me ty, ku mund të jetosh, të adhurosh Zotin dhe të përcjellësh mesazhin tënd.

Kjo është pyetja dhe mësimi kryesor. Nuk pretendojmë se askush nuk e ka përmendur këtë çështje më parë. Shumë kanë bërë kërkime dhe kanë folur gjerësisht për këtë temë. Ajo që dëshirojmë të themi sot, sipas mendimit tim, është një përfundim gjithëpërfshirës dhe një qasje e re ndaj kësaj çështjeje.
 
A u ngrit Hyseni për të themeluar një qeveri?
Disa kënaqen duke thënë: Qëllimi i revolucionit të Ebu Abdullahut, Imam Hysenit (Paqja qoftë mbi të!), ishte rrëzimi i qeverisë së Jezidit të korruptuar dhe krijimi i një qeverie tjetër në vend të saj. Kjo thënie është pjesërisht e saktë, por jo krejtësisht e gabuar, nëse qëllimi është të thuhet se Imam Hyseni (Paqja qoftë mbi të!) u ngrit për të themeluar një qeveri, por, kur pa se kjo nuk ishte e mundur, tha: “Nuk arrita, le të kthehem”.
Ai që ngrihet për të themeluar një qeveri, vazhdon përpjekjen e tij për aq kohë sa sheh një mundësi për ta realizuar atë. Por, nëse e vëren se është e pamundur ose nuk ekziston as një mundësi e arsyeshme për sukses, atëherë ai kthehet mbrapsht.

Pra, të thuash se qëllimi i Imam Hysenit (Paqja qoftë mbi të!) nga kjo lëvizje ishte krijimi i një qeverie të drejtë alevite, si ajo e Imam Aliut (Paqja qoftë mbi të!), nuk është e saktë, sepse tërësia e kësaj lëvizjeje nuk tregon këtë qëllim. Këtë do ta shpjegoj më vonë.
Përkundrazi, disa të tjerë kanë thënë: Çfarë qeverie? Imam Hyseni (Paqja qoftë mbi të!) e dinte se nuk do të mund të themelonte një qeveri. Ai erdhi për t’u vrarë dhe për të rënë dëshmor. Kjo ide është përhapur shumë për një periudhë të gjatë dhe disa e shprehën atë me fjalë të bukura e tërheqëse. Më pas pashë se edhe disa dijetarë të mëdhenj kishin mbajtur këtë qëndrim. Pra, kjo nuk është një ide e re. Ajo thotë se Imam Hyseni (Paqja qoftë mbi të!) u ngrit për të rënë dëshmor, sepse e pa që nuk mund të bënte asgjë duke qëndruar në heshtje, prandaj tha: “Duhet të bëj diçka përmes dëshmisë”.
 
A u ngrit Hyseni për të rënë dëshmor?
Edhe kjo pikëpamje nuk ka mbështetje në burimet juridike islame. Nuk ekziston ndonjë argument që e lejon njeriun të hidhet vetë në zjarrin e vdekjes.
Martirizimi që ne e njohim në ligjin e shenjtë islam, në ajetet e Kur’anit dhe hadithet, nënkupton që njeriu të veprojë, të lëvizë dhe të përballet me vdekjen për një qëllim të shenjtë, të detyrueshëm ose të lavdëruar. Ky është martirizimi i vërtetë në Islam. Por të niset njeriu vetëm për t’u vrarë, jo, ky nuk është martirizimi që promovon feja. Pra, edhe pse kjo ide përmban një pjesë të së vërtetës, nuk ishte qëllimi i Imam Hysenit (Paqja qoftë mbi të!).
Prandaj, për ta përmbledhur shkurt: Nuk mund të themi se Imam Hyseni (Paqja qoftë mbi të!) u ngrit për të krijuar një qeveri, por jo që u ngrit për të rënë dëshmor.
 
Qeveria dhe martirizimi janë dy rezultate dhe jo dy qëllime
Unë mendoj se ata që thonë se qëllimi ishte qeveria ose martirizimi, kanë ngatërruar qëllimin me rezultatin. Qëllimi nuk ishte as kjo, as ajo. Hyseni kishte një qëllim tjetër, të cilin donte ta arrinte përmes një rruge dhe një lëvizjeje që mund të përfundonte në njërën nga këto dy pasoja: ose themelimi i një qeverie të drejtë, ose rënia dëshmor.
Qeveria apo martirizimi, të dyja ishin të mundshme. Imami ishte i përgatitur për të dyja: si për themelimin e qeverisë, ashtu edhe për rënien dëshmor. Ai kishte përgatitur kushtet për qeverisje dhe, po ashtu, për sakrifikimin, rënien dëshmor. Po të realizohej ndonjëra prej tyre, ajo do të ishte e vlefshme. Por asnjëra prej tyre nuk ishte qëllimi vetë, ato ishin rezultate, jo qëllime.
 
Qëllimi i përmbushjes së detyrës së paplotësuar
Atëherë, cili ishte qëllimi? Po e them shkurtimisht, pastaj do ta sqaroj pak më tepër: Nëse duam të shprehim qëllimin e Imam Hysenit (Paqja qoftë mbi të!), duhet të themi se qëllimi i këtij madhështori ishte të përmbushte një detyrë të madhe fetare, që nuk ishte përmbushur ende nga askush para tij, as nga Profeti Muhamed (Paqja e bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij!), as nga Imam Aliu (Paqja qoftë mbi të!), as nga Imam Hasan El Muxhteba (Paqja qoftë mbi të!). Kjo ishte një detyrë që zë një vend shumë të rëndësishëm në ndërtimin e përgjithshëm të sistemit mendues, etik dhe praktik të Islamit.

Por, pse kjo detyrë, me gjithë rëndësinë dhe autenticitetin e saj, nuk ishte përmbushur deri në kohën e Imam Hysenit (Paqja qoftë mbi të!)? Sepse duhej që, pikërisht, Imam Hyseni (Paqja qoftë mbi të!) ta përmbushte këtë detyrë, në mënyrë që të bëhej një mësim i gjallë dhe praktik përmes historisë, ashtu siç u bë themelimi i qeverisë nga Profeti Muhamed (Paqja e bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij!) një mësim për historinë islame, ashtu siç u bë lufta e tij në rrugën e Zotit një mësim për të gjithë historinë e njerëzimit.
Po kështu, duhej që Imam Hyseni (Paqja qoftë mbi të!) ta përmbushte këtë detyrë, në mënyrë që të mbetej si një shembull i përhershëm praktik për myslimanët në të gjitha kohërat