Kulturë

Në për kujtim të Amir Kabirit

Mirza Teki Farahani ka lindur në vitin 1807 në Farahan, Iran, i gëzon titujt Ataback -e Azam ( Prinjësi i Madh), Amir Nezaam (Princi i Shtetit )  dhe Amir Kabir (Princi i Madh ), është një nga politikanët më të mëdhenj në dy shekuj e fundit në Iran. Ai ka filluar reformat që shënojnë fillimin me sukses të modernizimit të Iranit.


     Sipas faqes Iran Review, duke cituar  Shoqërinë e Dhomës së Iranit,   qysh në moshë të re Mirza Teki  ka mësuar të lexojë dhe shkruajë pavarësisht origjinës së tij të pëvuajtur. Për shkak të dhuratës së tij nga Zoti, me talentin e tij ai zotërui njohuritë e nevojshme dhe aftësitë kur ende ishte në moshë shumë të re.


     Ai u bashkua me burokracinë provinciale si sekretar dhe me aftësitë e tij, me shpejtësi ka përparuar në kuadër të hierarkisë së administratës. Në vitin 1829, si një anëtar i ri i një misioni të Iranit në Shën Petersburg , ai për së afërmi vërejti fuqinë e Rusisë, fqinjin e madh të Iranit.


    Ai arriti në përfundimin se reforma të rëndësishme dhe themelore janë të nevojshme në qoftë se Irani dëshiron për të mbijetuar si shtet sovran.


     Si ministër në Azerbajxhan, ai ishte dëshmitar i pamjaftueshmërisë  së administratës provinciale iraniane, dhe gjatë qëndrimit në Turqinë Osmane ai studioi përparimin e tyre drejt modernizimit. Pas kthimit të tij në Iran, në vitin 1847, Mirza Teki u emërua nga Muhammed Shah i dinastisë Kaxhar si përfaqësue në oborrin e princit, Naser ud- Din, në Azerbajxhan.


      Me vdekjen e Muhammad Shahut,  në vitin 1848, Mirza Teki ishte kryesisht përgjegjës për të siguruar vazhdimësinë e Princi të Kurorës  në fron. Si mirënjohje, mbreti i ri e emëroi atë ministër dhe i dha për grua motrën. Në këtë kohë, Mirza Teki mori titullin Amir Kabir .


     Ai u emërua Kryeministër në një kohë kur punët e vendit ishin  shkatërruar plotësisht dhe sistemi i brendshëm, po ashtu, ishte shkatërruar. Irani ishte një shtet praktikisht i falimentuar, qeveria  qendrore ishte e dobët, provincat e saj ishin pothuajse autonome.

Gjatë dy viteve e gjysmë, Amir Kabiri ka filluar dhe zhvilluar reforma të rëndësishme, në pothuajse të gjithë sektorët e shoqërisë.


     Shpenzimet e qeverisë u shkurtuan, dhe një dallim është bërë midis pronës private asaj publike. Instrumentet e administratës qendrore u riorganizuan  dhe Amir Kabiri mori përgjegjësinë për të gjitha fushat e burokracisë.


     Ndërhyrja e jashtme në punët e brendshme të Iranit u cungua, dhe tregtia e jashtme ishte inkurajuar. Janë ndërmarrë punë me rëndësi  publike, si pazar në Teheran.


      Një kolegj i ri, Dar – ul Fonun, ishte themeluar për të trajnuar një grup të ri të administratorësh dhe për të përvetësuar njohuri në fushën e teknologjisë moderne. Ndër arritjet e tij të tjera ishte edhe themelimi  i një gazete të quajtur Vakaje Etefakieh ( Ngjarje të ndodhura. )
    Ka korrur suksese në çështjet politike, ka patur marrëdhënie me vende të tjera, fqinje dhe të largëta, ai, gjithashtu, mori pjesë në hapjen e ambasadave iraniane në të gjithë botën.


   Ambasadorët e vendeve të mëdha në Iran u sollën në një mënyrë ashtu siç pritej nga Kryeministri i një qeverie të pavarur dhe vetë- qeverisëse.

 

    Me një vullnet të fortë dhe të qëndrueshëm, Amir Kabiri vazhdoi reformat e tij  dhe vetëm i rezistoi mbretit despotik, egoist, tiran të Dinastisë Kaxhar, së bashku me të afërmit e tij të korruptuar, midis të cilëve disa ishin përjashtuar nga qeveria.

 

    Ata e shikonin Amir Kabirin si një kërcënim për interesat e tyre, nuk donin zgjimin social, prandaj ata formuan një koalicion kundër tij, ku Nëna Mbretëreshë ishte aktive. Ajo e bindi Shahun e ri  se Amir Kabiri po kërkon për të uzurpuar fronin!


     Në muajin tetor, 1851, Shahu e shkarkoi atë dhe e përzuri atë në mërgim, në Kashan, ku ai u vra me urdhër të Shahut në  vitin 1852.     Historianët dhe ata që kanë njohuri për Amir Kabirin, që kanë studiuar jetën e tij, e vlerësojnë dhe e konsiderojnë atë si një njeri të madh dhe të shquar.