Ndodhi para syve të të gjithëve: Si arriti Hamasi ta mbante të fshehtë 7 tetorin?

Mujamma Harekeh, një akademik ekspert në fushën e filozofisë politike dhe përkthyes, i përqendruar mbi historinë e aktorëve jo-shtetërorë, Islamit politik dhe Lëvizjes së Rezistencës Islame - Hamas, në artikullin e tij të botuar në Electronic Intifada, duke hedhur poshtë narrativën kryesore që e lexon Operacionin "Stuhia e Al-Aksas" të 7 tetorit thjesht përmes një dështimi të inteligjencës izraelite ose një konspiracioni spekulativ (pretendimi se autoritetet pushtuese mbyllën sytë), e trajton procesin në kuadrin e strategjisë së luftës ushtarake dhe psikologjike të rezistencës palestineze të shtrirë në shumë vite.

Pas Stuhisë së Al-Aksas, pjesa më e madhe e diskutimeve retrospektive lidhur me operacionin ushtarak të udhëhequr nga Hamasi më 7 tetor 2023, është përqendruar mbi dështimet e dukshme të inteligjencës së aparatit izraelit të sigurisë. Një pjesë e këtyre diskutimeve, kur shihen në kthim pas, pasqyron keqardhjen e ndier për anashkalimin e treguesve që mund t'u mundësonin institucioneve izraelite të sigurisë dhe inteligjencës ta parashikonin që më parë operacionin ushtarak në fjalë.

Diskutimet e këtij lloji i kanë shtyrë disa komentues të bëjnë spekulime në drejtimin se Izraeli ka mbyllur sytë qëllimisht ndaj realizimit të operacionit, me qëllim të legjitimimit të një hakmarrjeje që arrin përmasat e gjenocidit.

Megjithatë, këto vlerësime bien ndesh me disa elemente kritike që formësuan situatën ekzistuese përpara 7 tetorit 2023.

Në krye të tyre vjen arroganca kolonialiste, e cila e bëri Izraelin të besonte se Hamasi është marrë nën kontroll në mënyrë efektive dhe është neutralizuar brenda kufijve të Gazës. Edhe më e rëndësishme, vlerësime të tilla e shtyjnë në plan të dytë edhe lëvizjen e "kamuflazhit strategjik" të cilën rezistenca palestineze e ka ndjekur prej vitesh.

Thënë me një fjalë tjetër: Hamasi, me qëllim të fshehjes së përgatitjeve të tij ushtarake, mund të ketë krijuar qëllimisht një përshtypje sikur është marrë nën kontroll. Ndërsa elementi i dytë kritik i kësaj stratejie ishte fshehja para syve të të gjithëve e stërvitjeve të trajnimit ushtarak, duke u realizuar ato haptazi në Rripin e Gazës.

Dëshmitë e dëshmitarëve konfirmojnë se sa me një fshehtësi të madhe e ka udhëhequr këtë plan, i cili cilësohet si një strategji kamuflazhi, Yahya Sinwar, i cili ushtroi udhëheqjen e Hamasit në Gazë që nga viti 2017 në vitet para Stuhisë së Al-Aksasë dhe humbi jetën në konfliktin ku hyri me Izraelin në vitin 2024.

Ky parim i fshehtësisë i Sinwar-it ka depërtuar madje edhe në vetë thellësitë e radhëve të rezistencës. Ka indikacione se zyra politike e Hamasit e ndodhur jashtë Gazës nuk ka pasur njohuri paraprake rreth kohës, vendit apo shtrirjes së operacionit.

Lideri politik i nivelit të lartë, Mousa Abu Marzouk, duke deklaruar se nuk kanë pasur asnjë njohuri paraprake rreth planit, në tetor të vitit 2023 ka bërë këtë deklaratë për revistën The New Yorker:

“Të gjithë liderët e Hamasit që nuk bëjnë pjesë në kadrin ushtarak, lajmin e morën të shtunën herët në mëngjes, domethënë pikërisht në mëngjesin e 7 tetorit 2023.”

Menjëherë përpara Stuhisë së Al-Aksasë, Hamasi dhe grupet e tjera të armatosura realizuan një stërvitje të përbashkët në Gazë. Izraelitët u gënjyen duke kujtuar se kjo stërvitje e quajtur "Shtylla e Fuqishme 4" (Mighty Pillar 4) përbëhej thjesht nga një mashtrim. Fotografitë në fjalë janë publikuar nga Dhoma e Operacioneve të Përbashkëta dhe kanë zënë vend në Palestine Chronicle më datë 12 shtator 2023.

Instituti Amit për Kërkimet e Terrorizmit dhe Inteligjencës, i cili ka lidhje të ngushta me ushtrinë dhe institucionin e mbrojtjes së Izraelit, ka publikuar disa letra të cilat pretendon se vërtetojnë mbështetjen dhe koordinimin e Iranit ndaj operacionit të tetorit.

Në vitet e fundit, Republika Islame e Iranit është në pozicionin e të vetmit shtet të bashkuar në botë që financon hapur rezistencën e armatosur në Palestinë, duke përfshirë edhe Hamasin. Megjithatë, madje edhe këto dokumente bien ndesh me konkluzionet se liderët iranianë kanë pasur njohuri specifike paraprake rreth operacionit ose kohës së realizimit të operacionit.

Në një letër të datës 24 shtator 2022, e cila pretendohet se është shkruar nga kryetari i asaj kohe i Byrosë Politike të Hamasit, Ismail Haniyeh, drejtuar Yahya Sinwar-it; shihet se Haniyeh pranon hapur se, përkundër faktit që Hamasi ka lidhje të rrënjosura thellë dhe të ngushta me Iranin, në periudhën e fundit nuk ka mundur të sigurojë financim për rezistencën palestineze.

Shtrirja e këtyre letrave, të cilat ende nuk janë konfirmuar nga burime të pavarura dhe gjasat që të jenë të rreme janë gjithashtu shumë të mundshme, nëse supozohet se janë të vërteta; tregon se Irani në të kaluarën ka siguruar trajnim dhe financim për njësitë e rezistencës, si dhe ka zhvilluar një koordinim në një nivel të caktuar mbi një skenar të mundshëm konflikti në të ardhmen.

Megjithatë, në asnjë pjesë të korrespondencave në fjalë, të cilat edhe autori i këtij teksti i ka shqyrtuar në mënyrë të detajuar; nuk nddeshet asnjë gjetje lidhur me faktin se Haniyeh ose anëtarët e tjerë të byrosë politike që banojnë jashtë Gazës kanë pasur njohuri paraprake mbi planet e afërta ushtarake të Sinwar-it dhe të rezistencës.

Strategjia e Sinwar-it për t'u dukur sikur është marrë nën kontroll; përfshinte përmasat ushtarake, politike dhe socio-ekonomike.

Në shkurt të vitit 2025, zyrtarët e Hamasit, Mahmoud Merdawi dhe Jaser Barghouti, i dhanë një intervistë gazetarit me përvojë dhe prezantuesit televiziv të Al Jazeeras, Ahmed Mansour. Kjo intervistë ofroi informacione jashtëzakonisht kritike mbi strategjinë e kamuflazhit të Brigadave Al-Qassam, që janë krahu ushtarak i Hamasit.

Barghouti vë në dukje në (intervistë) se Sinwar-i “ka biseduar me egjiptianët me qëllim të zhvillimit të tregtisë” dhe ka vendosur kontakte mët katarasit për “të rritur ekonominë e Gazës”.

Ashtu siç thekson politologia Leila Seurat në librin e saj të quajtur The Foreign Policy of Hamas (Politika e Jashtme e Hamasit); kur në nëntor të vitit 2019 u hap zjarr i ndërsjellë midis Izraelit dhe Organizatës së Jihad-it Islamik Palestinez, Hamasi ka ndjekur një “logjikë zbutjeje”.

Seurat e ka shprehur situatën me këto fjalë:

“Hamasi, duke qëndruar larg konfliktit; ka siguruar hapjen e pikës kufitare Kerem Shalom, e cila është një pikë kalimi tregtar nën kontrollin e Izraelit, hyrjen e kamionëve me karburant në rajon dhe zgjerimin e hapësirës detare të alokuar për peshkatarët.”

Në të vërtetë, këto orientime të ngjashme i kanë përgatitur terrenin akademikut Tareq Baconi që të bëjë këtë konstatim në pjesën e përfundimit të studimit të tij të vitit 2018 të quajtur Hamas Contained: The Rise and Pacification of Palestinian Resistance:

“Hamasi, përkundër vullnetit të tij, mund të jetë marrë nën kontroll në Rripin e Gazës dhe lufta e tij ushtarake herë pas herë mund të mbetet e palëvizshme.”

Krijimi i përshtypjes së të qenit nën kontroll

Megjithatë, Jaser Barghouti në intervistën e tij të fundit të dhënë, duke deklaruar se “të gjitha këto hapa janë hedhur si pjesë e kamuflazhit”, nënkupton se përshtypja e të qenit nën kontroll ishte një mashtrim që nga fillimi.

Në mënyrë të njëkohshme, Sinwar-i ka përforcuar përshtypjen se aktivitetet e rezistencës së Hamasit janë kufizuar në mënyrë efektive nga fuqia pushtuese, duke shpërbërë haptazi njësinë elitë komando Nukhba të Brigadave Al-Qassam dhe duke e ristrukturuar rezistencën në formë brigadash.

Por ja që njësia Nukhba, më 7 tetor 2023 u rishfaq në skenë duke shkaktuar një jehonë të madhe dhe mori përsipër udhëheqjen e sulmit ndaj bazave ushtarake dhe vendbanimeve izraelite në rajonin e "zarfit të Gazës" që ndodhet në jugperëndim të Palestinës së pushtuar.

Brigadat Al-Qassam; nuk kishin marrë pjesë në kundërpërgjigjen e dhënë në vitin 2019 nga krahu ushtarak i Jihad-it Islamik, Brigadat Al-Quds, në përgjigje të operacionit ushtarak të Izraelit të quajtur "Brezi i Zi" të realizuar ndaj Gazës, i cili u nxit nga vrasja përmes një atentati nga ana e Izraelit e komandantit të Jihad-it Islamik, Baha Abu al-Ata, së bashku me bashkëshorten dhe katër fëmijët e tij.

Gjithashtu Brigadat Al-Qassam, përkundër faktit se siguruan mbështetje logjistike, nuk morën pjesë as në konfliktet e përjetuara midis Brigadave Al-Quds dhe Izraelit në datat e gushtit 2022 dhe majit 2023.

Komentues si politologu Azzam Shaath e kanë cilësuar këtë situatë si një kalim të Hamasit nga "rezistenca" drejt "neutralizimit". Madje në mediat arabe kanë hyrë në qarkullim edhe artikuj që synonin të tregonin se po përjetohej një mosmarrëveshje midis grupeve palestineze.

Qendra për Luftën Kundër Terrorizmit brenda Akademisë Ushtarake Tokësore të SHBA-së West Point kishte arritur në përfundimin se në atë periudhë Hamasi ishte frenuar në mënyrë efektive dhe e kishte arsyetuar këtë situatë në formën se "shkaku kryesor i saj ishte qëndrimi jashtë valëve të ndryshme të konflikteve të përjetuara midis Izraelit dhe Organizatës së Jihad-it Islamik Palestinez, duke qenë se më i fundit prej tyre u realizua në maj të vitit 2023".

Kur shikohet prapa në kohë, stërvitjet "Mighty Pillar 4" (Shtylla e Fuqishme 4) të datës 12 shtator 2023 i ngjanin në mënyrë çuditëse zhvillimeve që do të përjetoheshin më pak se një muaj më vonë në kuadër të Operacionit Stuhia e Al-Aksasë. (Palestine Chronicle)

Gjenerali i brigadës izraelit dhe ish-Drejtori i Zyrës Kundër Terrorizmit të Zyrës së Kryeministrisë së Izraelit, Nitzan Nuriel, ka deklaruar se: “Kemi krijuar një nivel të ri parandalimi”.

Nuriel ka shtuar se: “Hamasi është jashtëzakonisht i shqetësuar; bën pothuajse gjithçka që ka në dorë për të shmangur hapjen e zjarrit ndaj nesh nga organizata e tij dhe mbështetësit e saj dhe po pengon edhe të tjerët që ta bëjnë këtë”.

Uebfaqja izraelite e lajmeve Ynet ka njoftuar se ushtria izraelite, policia e fshehtë e Izraelit Shin Bet dhe COGAT, i cili është krahu burokratik i pushtimit ushtarak izraelit, kanë pasur një mendim të përbashkët se Hamasi është parandaluar dhe nuk ka qëllim lufe.

Në lajm gjithashtu është raportuar se në një vlerësim të situatës të realizuar me pjesëmarrjen e ushtrisë izraelite, Shin Bet-it dhe COGAT-it pak kohë përpara Stuhisë së Al-Aksasë, të tre institucionet kanë arritur në përfundimin se "Sinwar-i nuk ka interes për një konflikt të shkallës së gjerë".

Një raport i vitit 2025 i publikuar nga institucioni i Kontrollorit të Shtetit të Izraelit; zbulon se kreu i Kërkimeve të Inteligjencës Ushtarake, gjatë një mbledhjeje të kabinetit në maj të vitit 2023, ka pretenduar se kanë siguruar parandalim si rezultat i luftës së vitit 2021 në Gazë.

E gjithë kjo nuk do të thotë se Brigadat Al-Qassam nuk kanë kryer përgatitje ushtarake. Thjesht, ata i kanë bërë këto përgatitje duke u fshehur para syve të të gjithëve.

Intervista e zhvilluar në vitin 2025 me zyrtarët e Hamasit, Merdawi och Barghouti; ofron një diskutim ndriçues mbi mënyrën se si Sinwar-i ka themeluar një kompani parashutizmi me motor me qëllim të trajnimit të drejtpërdrejtë të rezistencës. Parashutat me motor u bënë një nga elementet më novatore të Stuhisë së Al-Aksasë dhe u shndërruan pothuajse në një simbol të këtij sulmi.

Ndërtimi i tuneleve dhe trajnimi i parashutizmit me motor

Merdawi ka deklaruar se Brigadat Al-Qassam "themeluan një kompani dhe lejuan që njerëzit [e thjeshtë] ta përdornin këtë vend, por më vonë i rritën çmimet"; ai e ka përcjellë situatën me fjalët: "I ngritën çmimet aq shumë saqë askush nuk kishte mundësi financiare për këtë."

Merdawi ka shtuar edhe fjalët: "Në dukje ishte e hapur për përdorim publik, por në të vërtetë ishte kryesisht për Qassam-in dhe aktivitetet e trajnimit të Qassam-it."

Zyrtari i Hamasit ka theksuar se trajnimet e parashutizmit me motor përfshinin më pas simulimin e misioneve të ngjashme me ato që do të ekzekutoheshin më 7 tetor 2023. Merdawi ka deklaruar se edhe grupet e tjera kishin kërkuar të kryenin simulimet e këtyre stërvitjeve.

Udhëheqja e Brigadave Al-Qassam e kishte lejuar këtë, megjithatë nuk i kishte informuar grupet e tjera rreth planeve të vërteta në prapavijë. Merdawi e cilëson haptazi këtë taktikë të ndjekur nga Sinwar-i si një kamuflazh të drejtuar ndaj armikut.

Kur intervista e zhvilluar me zyrtarët e Hamasit fokusohet në konfliktet 11-ditore të përjetuara midis Izraelit dhe grupeve palestineze në Gazë në maj të vitit 2021, Merdawi ka detajuar se ka qenë në Gazë në periudhën kur procesi i gërmimit të tuneleve kishte arritur kulmin. Zyrtari ka deklaruar se, kur erdhi viti 2018, tunelet e sulmit, strategjisë dhe sigurisë ishin bërë pothuajse gati, ndërsa që nga viti 2019 e tutje kishte mbetur vetëm ndonjë detaj i vogël.

Studiuesi Muhanad Seloom përcjell këto fjalë të një zyrtari të nivelit të lartë të Hamasit, i cili ndodhet në Katar dhe është intervistuar më datë 2 shtator 2024, emrin e të cilit nuk e përmend: "Më shumë sesa te trajnimi i armëve, ne investuam te studimi i analistëve izraelitë; sepse po të kontrollosh analizën, fusha e betejës hapet vetvetiu përpara teje."

Pas vrasjes përmes një atentati nga ana e Izraelit të komandantit të Brigadave Al-Qassam, Mazen Fakha, më 24 mars 2017, Sinwar-i, përmes një operacioni të shkallës së gjerë dhe të ashpër, arrestoi 45 informatorë. Merdawi e ka cilësuar si një "gabim strategjik" përdorimin e informatorëve nga ana e Izraelit në atentatin në fjalë; e në të vërtetë, ai ka deklaruar se kjo situatë në procesin vijues e privoi Izraelin nga mundësia për të marrë inteligjencë njerëzore lidhur me planet e 7 tetorit 2023.

Ndërsa në një intervistë më të hershme të datës shkurt 2025 të realizuar nga Mansour, Barghouti tërheq vëmendjen se shtypi hebraik parashikon që një nga elementet e suksesit të 7 tetorit 2023 mund të ketë qenë lëvizja e sigurisë e ndërmarrë nga Sinwar-i për arrestimin e informatorëve pas atentatit të Fakha-s në vitin 2017.

Heshtja është një mesazh

Nga një analist izraelit gjithashtu është pretenduar se protestat palestineze të zhvilluara në shtator të vitit 2023 në gardhin kufitar të Gazës janë nxitur nga Hamasi me qëllim të fshehjes së përgatitjeve për kapërcimin e gardhit më 7 tetor 2023.

E kaluara e protestave të këtij lloji zgjatet deri në Marshimin e Madh të Kthimit të vitit 2018, i cili ishte një lëvizje popullore e fokusuar te baza dhe nuk udhëhiqej nga Hamasi.

Kjo lëvizje përbëhej nga një seri manifestimesh të realizuara çdo të premte midis marsit 2018 dhe shtatorit 2019 në kufirin Gazë-Izrael. Qëllimi ishte të vihej në dukje e drejta e kthimit në tokat nga të cilat prindërit ose gjyshërit e tyre u dëbuan me forcë gjatë Nakba-s, ku qindra mijëra palestinezë u shpërngulën nga shtëpitë e tyre për t'i përgatitur terrenin themelimit të Izraelit.

Ndërsa protestat spikateshin me strukturën e tyre të padhunshme, në mënyrë të njëkohshme kanë qenë skenë e ndërhyrjes jashtëzakonisht të dhunshme të Izraelit.

Në shtator të vitit 2023, protestat e kufirit të Gazës janë rifilluar nga një grup i njohur si "Rinia Rebele". Shumë njerëz e kanë interpretuar këtë situatë si një ringjallje të manifestimeve të Marshimit të Madh të Kthimit. Megjithatë, pas dhunës izraelite të viteve 2018 dhe 2019, të rinjtë kanë përdorur taktika më të vendosura dhe më të ashpra, si lëshimi i balonave ndezës përtej kufirit.

Këto protesta janë nxitur nga faktorë të ndryshëm, që të gjithë të imponuar përfundimisht nga regjimi i pushtimit izraelit.

Në korrik të vitit 2023, Katari ndërpreu mbështetjen financiare mujore që siguronte për Gazën; kjo situatë çoi në pamundësinë e qeverisë së Hamasit në Gazë për të paguar pagat e 50.000 punonjësve të sektorit publik. Në shtator të po atij viti, Izraeli, pas një feste çifute, mbylli pikën kufitare Erez (vetëm njëra nga dy pikat që siguron hyrjen dhe daljen në Gazë), duke penguar kthimin e mijëra punëtorëve palestinezë në vendet e tyre të punës brenda Izraelit.

Ndërsa faktori i tretë themelor ka ndodhur në Jeruzalem (Kuds); lëvizja e kolonëve izraelitë e "të ashtuquajturit Mali i Tempullit", ka ndërmarrë një sulm (baskun) në kompleksin e Mesxhid al-Aksa-s gjatë Vitit të Ri Çifut, Rosh Hashanah, në muajin shtator.

Në këtë kontekst, analisti izraelit i inteligjencës Netanel Flamer ka pretenduar kështu: "Hamasi ka nxitur protesta pranë kufirit [të Gazës] [sic – linjës kufitare]; militantët e tij, nën maskën e këtyre protestave, duke u dukur sikur ishin pjesë e manifestimeve, kanë arritur t'i afrohen gardhit [kufitar] dhe të vendosin pajisje e struktura të ndryshme pranë tij.

Hamasi në këtë mënyrë ka pasur mundësi të çojë përpara përgatitjet e tij drejtuar sulmit [të 7 tetorit 2023] dhe ka përfunduar aktivitetet e mbledhjes së inteligjencës jetike lidhur me kapacitetin [e ushtrisë izraelite]."

Në javën e fundit të shtatorit 2023, aktivistët e Rinisë Rebele organizuan manifestime përgjatë vijës kufitare lindore të Gazës, dogjën goma dhe lëshuan balona ndezës drejt vendbanimeve të të ashtuquajturit Zarfi i Gazës në periferi të Gazës.

Por ja që izraelitët nuk e mbajtën promisionin (premtimin) e tyre për lehtësimin e kushteve të rrethimit dhe më datë 1 tetor 2023, hyrën në qarkullim pamje që tregonin se forcat e pushtimit izraelit rrahën murabitët palestinezë – rojet vullnetare të kompleksit të Mesxhid al-Aksa-s – dhe i penguan ata që t'i afroheshin xhamisë.

Studiuesi Muhanad Seloom; duke iu referuar një ish-oficeri të njësisë së sigurisë së brendshme të Hamasit, Mecd (Majd), i cili jeton në Stamboll, përcjell vlerësimet e këtij personi lidhur me atmosferën e qetësisë së dukshme që u krijua më pas, pas protestave të Rinisë Rebele. Ish-oficeri në fjalë ka përdorur këto shprehje:

“Heshtja është një mesazh; jam i sigurt se vëllezërit tanë kanë dashur që ata të besojnë se kjo heshtje vërteton fuqinë tonë parandaluese.”

A e injoroi Netanyahu këtë gjë?

Të gjithë këta faktorë; nxjerrin në pah natyrën shumëdimensionale të strategjisë së Hamasit për të fshehur përgatitjet e "Stuhisë Al-Aksa" duke përdorur metoda të ndërlikuara të bllofit të dyfishtë. Pavarësisht kësaj, ekzistojnë ende spekulime të dendura se Izraeli – ose veçanërisht Kryeministri Benjamin Netanyahu – mund të ketë pasur njohuri paraprake për planet lidhur me 7 tetorin 2023 dhe se ka bërë syrin qorr ndaj realizimit të tyre.

Muajt e fundit, pyetja nëse Izraeli kishte apo jo dijeni paraprake për sulmet, është sjellë në mënyrë mjaft të fuqishme në agjendën e medias ndërkombëtare.

Sipas një artikulli të botuar së fundmi nga The Atlantic, më 26 shtator 2023, "një avion jet Cessna i marrë me qira, i lidhur me shërbimin e inteligjencës egjiptiane... është ulur në Aeroportin Ben Gurion" dhe në bord ndodhej gjithashtu Shefi i Inteligjencës Egjiptiane, Abbas Kamil.

Kamil, “ka këshilluar që qeveria izraelite t'i ofrojë lëshime ekonomike Hamasit me qëllim parandalimin e konfliktit.”

Në artikull thuhet se: "sipas një ish-zyrtari izraelit, i cili u informua më vonë për vizitën, mesazhi i tij ishte ky: nëse nuk ndryshoni rrjedhën, Gaza do t'ju shpërthejë në fytyrë."

Sidoqoftë, artikulli pranon gjithashtu se "Kâmil nuk u dha zyrtarëve izraelitë një datë apo ndonjë informacion specifik". Megjithatë, pavarësisht kësaj mungese detajesh, autori vazhdon të spekulojë se deklaratat e Kâmil-it parashikonin operacionin e 7 tetorit 2023.

Është pretenduar gjithashtu se kryeministri izraelit është paralajmëruar edhe nga lideri i Emirateve të Bashkuara Arabe – Emiri i Abu Dabit – Mohammed bin Zayed al-Nahyan. Zyra e Netanyahu-t e ka mohuar në atë kohë kryerjen e një bisede me bin Zayed.

Megjithatë, këto pretendime duhet të vlerësohen në kontekstin e zgjedhjeve të përgjithshme në Izrael që do të mbahen në fund të këtij muaji; si dhe të llogaridhënieve të brendshme dhe akuzave të ndërsjella që po vazhdojnë në frontin sionist lidhur me dobësitë e inteligjencës dhe ato ushtarake të 7 tetorit 2023.

Gazetarët Shlomi Eldar dhe Ruth Yuval, muajin e kaluar botuan një artikull në gazetën Haaretz, i cili bazohet në burimet ku ata referohen në librin e tyre që do të botohet së shpejti në gjuhën hebraike, të titulluar Hostages: 843 Days of Abandonment (Pengjet: 843 Ditë Braktisje).

Sipas burimeve të tyre, një "këshilltar i afërt" i bin Zayed-it, në javët përpara Stuhisë Al-Aksa, e kishte paralajmëruar liderin e Emirateve të Bashkuara Arabe kundër një operacioni të mundshëm ushtarak që mund të ndërmerrej nga Gaza. Këshilltari e kishte përcjellë këtë paralajmërim me kërkesën personale të vetë liderit të Hamasit, Yahya Sinwar.

Yahya Sinwar dhe liderë të tjerë të Hamasit takohen me Shefin e Inteligjencës Egjiptiane, Abbas Kamil, në Qytetin e Gazës në maj të vitit 2021. Sinwar, në vitet përpara 7 tetorit 2023, i kishte përdorur kontakte të tilla me qëllim që të mashtronte izraelitët duke krijuar përshtypjen se krahu ushtarak i Hamasit ishte marrë nën kontroll dhe ishte bërë joaktiv. Ashraf Amra/APAImages/Polaris/Newscom

Ky këshilltar përshkruhet si "një palestinez i cili kishte emigruar nga Gaza në Abu Dabi vite më parë dhe vazhdonte të ruante lidhje të forta në Rripin e Gazës"; ky formulim përbën një referencë mezi të fshehur ndaj Mohammed Dahlan – politikanit të mërguar të Fatah-ut, një prej ish-komandantëve të fuqishëm lokalë të Gazës dhe një bashkëpunëtori të nivelit të lartë të Izraelit dhe CIA-s.

Forcat besnike të Dahlan-it u dëbuan nga Rripi i Gazës në vitin 2007 nga Brigadat Al-Qassam, pasi kishin tentuar një grusht shteti kundër qeverisë së Hamasit e cila kishte ardhur në pushtet përmes zgjedhjeve të lira një vit më parë.

Artikulli në gazetën Haaretz pretendon gjithashtu se, pas këtij zhvillimi, rreth një javë e gjysmë përpara 7 tetorit 2023, bin Zayed i kishte telefonuar Netanyahu-t për ta paralajmëruar atë lidhur me një "operacion të madh kundër Izraelit" të planifikuar nga Sinwar.

Sipas gazetës, Sinwar kishte hapur tashmë një kanal sekret negociatash me politikanët izraelitë në fillim të vitit 2023 për të vlerësuar një armëpushim afatgjatë dhe planet e ardhshme për Gazën.

Lideri i Hamasit në Gazë kishte ngarkuar zyrtarin e lëvizjes Ghazi Hamad (i cili flet rrjedhshëm gjuhën hebraike) për të zhvilluar një komunikim "pothuajse të drejtpërdrejtë" me zyrtarin e Shin Bet, Adi Rotem, vetëm përmes një "zyrtari të lartë të Fatah-ut" i cili përmendej vetëm me pseudonimin "Kömür Gözlü" (Sytë si Qymyr / Coal Eyes).

Sipas asaj që raportohet, negociatat përfshinin lehtësimin e bllokadës mbi Gazë, zgjerimin e importeve, të zonave tregtare kufitare dhe të punësimit, sigurimin e një "kalimi të sigurt" egjiptian përmes aeroportit të Sharm el-Sheikh-ut, furnizimin me gaz natyror dhe, në fund, madje edhe një shkëmbim të burgosurish.

Kur erdhi vera e vitit 2023, "Kömür Gözlü" raportonte se një marrëveshje ishte "më afër se kurrë ndonjëherë" dhe kthehej nga takimet duke thënë "kjo punë po bëhet".

Megjithatë, pasi Netanyahu filloi të zvarriste gjërat, Sinwar i dha fund papritur negociatave në fillim të shtatorit dhe më pas udhëzoi "Kömür Gözlü" që t'i paralajmëronte izraelitët për një "surprizë të madhe" dhe një "tërmet". Në mes të shtatorit, duke rritur dozën e paralajmërimeve të tij, ai përdori shprehjet "nëna e surprizave, një operacion tmerrues, diçka e jashtëzakonshme", të cilat kërkoi t'i përcilleshin Izraelit "fjalë për fjalë".

"Kömür Gözlü" edhe këshilltari palestinez i Mohammed bin Zayed-it (përsëri, me gjasë Dahlan) e interpretuan këtë paralajmërim si një paralajmërim për luftë. Ata ia përcollën këtë paralajmërim Shin Bet-it më 15 shtator; kjo situatë bëri që Shefi i Shin Bet-it, Ronen Bar, të informonte Netanyahu-n dhe që zyrtarët e sigurisë të mblidheshin më 17 shtator.

Haaretz sugjeron gjithashtu se bin Zayed më vonë e paralajmëroi Netanyahu-n drejtpërdrejt; nga ana tjetër, edhe Shefi i Inteligjencës Egjiptiane, Abbas Kamil, e paralajmëroi atë në një mënyrë të veçantë për "diçka të jashtëzakonshme, një operacion tmerrues". Sipas asaj që raportohet, Netanyahu i është përgjigjur Kamil-it kështu: "Ne jemi në dijeni të situatës në Gazë, kontrolli është i joni."

Në një mbledhje sigurie më 1 tetor, Bar ka mbrojtur idenë e kryerjes së përgatitjeve për të ekzekutuar liderët e lartë të Hamasit, duke përfshirë edhe Sinwar-in; megjithatë, Netanyahu i ka udhëzuar zyrtarët që "të vazhdohet puna mbi kapacitetet, por për momentin situata të qetësohet".

Bllof i dyfishtë

Megjithatë, kur vlerësohet në dritën e strategjisë së kamuflazhit të rindërtuar më sipër, kanali i përcjellë i "Kömür Gözlü" mund të interpretohet në mënyrë të arsyeshme si një shtresë tjetër mashtrimi e ndërtuar qëllimisht nga Sinwar.

Rëndësia e këtij kanali nuk qëndron vetëm në mundësinë që Hamasi të ketë zhvilluar negociata me "Izraelin" në mënyrë të njëkohshme ndërsa përgatitej për Stuhinë Al-Aksa, por në të njëjtën kohë qëndron pikërisht në përmbajtjen e vetë këtyre negociatave.

Gati çdo propozim i diskutuar; ka përforcuar pikërisht atë perceptim që masat më të gjera të kamuflazhit të Sinwar-it synonin dukshëm të konsolidonin, domethënë perceptimin se udhëheqja e Hamasit po fokusohej gjithnjë e më shumë te lehtësimi ekonomik, liria e lëvizjes, punësimi, shkëmbimi i të burgosurve dhe një ujdi e qëndrueshme me qëllim që të mund të qeveriste Gazën.

Për më tepër, duke qenë se "Kömür Gözlü" gëzonte besim në nivel ndërgrupor dhe personalisht nga vetë Shin Bet, vlerësimi optimist i prodhuar nga ky kanal pati mundësinë të depërtonte në aparatin e inteligjencës së pushtimit përmes një ndërmjetësi që konsiderohej i besueshëm atje.

Mënyra se si Haaretz e përshkruan "Kömür Gözlü" duke u kthyer vazhdimisht nga këto takime i bindur se do të arrihej një marrëveshje, është veçanërisht ndriçuese. Nëse negociatat përbënin pjesë të një strategjie më të gjerë kamuflazhi, nuk ishte e nevojshme që vetë "Kömür Gözlü" të ishte i përfshirë me vetëdije në këtë situatë. Në fakt, besimi i tij i sinqertë se një marrëveshje ishte fare pranë, vetëm sa do të rriste funksionalitetin e tij si një kanal i besueshëm për të përcjellë këtë përshtypje.

As paralajmërimet e jashtëzakonshme të Sinwar-it ndaj Izraelit në shtator nuk e zhvlerësojnë domosdoshmërisht këtë lexim të situatës.

Një zyrtar i lartë i inteligjencës i cituar nga Haaretz, duke parë prapa në kohë, ofron dy shpjegime që konkurrojnë me njëri-tjetrin për paralajmërimin në fjalë: Sinwar mund të ketë qenë "i lodhur nga zvarritjet e Izraelit", "ka dashur të na detyrojë të arrijmë një ujdi" dhe "nuk ka qenë edhe aq i etur për të filluar një luftë". Ose, si alternativë, vetë ky paralajmërim mund të ketë qenë "një pjesë e planit të 'Mashtrimit të Madh'", i cili synonte "të testonte gjendjen e gatishmërisë së ushtrisë izraelite".

Prandaj, mundësia që vetë paralajmërimi të ketë funksionuar brenda strategjisë së kamuflazhit po merret parasysh edhe nga një prej zyrtarëve të lartë të inteligjencës mbi të cilët bazohet artikulli.

Ish-komandanti lokal i mërguar i Gazës dhe agjenti i CIA-s, Mohammed Dahlan, 2010. (John Cole/still-images.net/World Economic Forum/CC BY-NC-SA 2.0)

"Kömür Gözlü" më vonë ka deklaruar se ai vetë ishte Sufyan Abu Zaida, një nga emrat e lartë të fraksionit të Dahlan-it brenda Fatah-ut. Në një video të publikuar në internet, Abu Zaida ka konfirmuar se Hamasi kishte hyrë në një proces të gjatë negociatash, por që në fund rezultoi i pafrytshëm, me Netanyahu-n lidhur me kushtet në Gazë dhe një shkëmbim të burgosurish.

Kjo situatë është një tjetër tregues se burimi parësor i artikullit të Haaretz-it është Dahlan; një figurë kjo që ka mbajtur marrëdhënie pozitive për një kohë të gjatë me krahun sionist liberal të institucioneve të sigurisë, inteligjencës dhe politikës izraelite. Ky krah është i njëjti ndaj të cilit Netanyahu herë pas here (dhe jo pa të drejtë) shfrenon zemërimin e tij duke e quajtur "shteti i thellë".

Ndër bashkëbiseduesit izraelitë të Dahlan-it kanë qenë emra të tillë si ish-drejtori i Shin Bet-it dhe politikani i Partisë Laburiste, Ami Ayalon, si dhe ish-ministri i jashtëm dhe ministri i sigurisë së brendshme nga Partia Laburiste, Shlomo Ben-Ami.

Në dritën e këtij sfondi, artikulli i Haaretz-it – dhe veçanërisht nënkuptimi i tij se Netanyahu ka shpërfillur qëllimisht paralajmërimet e inteligjencës lidhur me një operacion të afërt – mund të kuptohet si diçka që potencialisht u shërben interesave politike të Dahlan-it.

Kjo situatë, ndërsa ia ngarkon Netanyahu-t përgjegjësinë shtesë për dështimin e inteligjencës, në të njëjtën kohë shfajëson establishmentin sionist liberal dhe përforcon rëndësinë e një aktori politik palestinez i cili ka marrëdhënie prej kohësh me këtë establishment politik izraelit.

Të gjitha këto po ndodhin në një periudhë kur dy krahët kryesorë shfaqen pothuajse kokë më kokë në sondazhet e opinionit publik për zgjedhjet e ardhshme në Izrael.

Marrëdhëniet politike të Dahlan-it përputheshin me mundësinë e qasjes që ai gëzonte prej kohësh në institucionet izraelite të sigurisë dhe inteligjencës.

Në vitet 1990, në cilësinë e kreut të Shërbimit të Sigurisë Parandaluese të Autoritetit Palestinez në Gazë, Dahlan mbante kontakte të rregullta me Shin Bet-it dhe zyrtarë të tjerë të lartë izraelitë të sigurisë, duke krijuar në të kaluarën lidhje të ngushta si me spiunët izraelitë, ashtu edhe me ata amerikanë.

Prandaj, këto lajme duhet të vlerësohen gjithashtu në kontekstin e përpjekjes më të gjerë të Dahlan-it për të siguruar një rol për veten dhe fraksionin e tij në rendin politik të pasluftës, ku një qeveri sioniste liberale ose centriste mund të mos e shohë me sy të mirë qeverisjen e Gazës nga Hamasi, por mund të jetë e hapur ndaj Dahlan-it.

Strategjia e kamuflazhit është një metodë e provuar dhe e testuar.

Në muajt përpara luftës së tetorit 1973, ku Egjipti dhe Siria u përpoqën të çlironin territoret e tyre të pushtuara në mënyrë të paligjshme nga Izraeli në vitin 1967, ushtria egjiptiane kreu stërvitje ushtarake të hapura, krahas përpjekjeve diplomatike që zhvilloheshin në mënyrë të njëkohshme; kjo situatë përgatiti një terren efektiv për mashtrimin, duke u bërë paralajmëruese e një sulmi të suksesshëm surprizë.

Stërvitje ushtarake të hapura

Sipas akademikut izraelit Uri Bar-Joseph, "masat aktive për të bindur Izraelin se përgatitjet ushtarake të Egjiptit nuk ishin për një luftë, por për një stërvitje; u zbatuan përmes përcjelljes së mesazheve të rreme te izraelitët [...]".

Pesëdhjetë vjet më vonë, Hamasi ndoqi një strategji të ngjashme.

Më 12 shtator 2023, grupe të ndryshme të rezistencës palestineze kryen një stërvitje të përbashkët ushtarake të quajtur "Shtylla e Fuqishme 4"

(Mighty Pillar 4); kjo shënoi vitin e katërt që dhoma e përbashkët e operacioneve zhvillonte një stërvitje të tillë.

Në stërvitjen në fjalë, u simuluan sulme ndaj tre objekteve ushtarake izraelite në Bregun Perëndimor. Qëllimi i dukshëm ishte vlerësimi i shpejtësisë dhe koordinimit të aftësive mbrojtëse të rezistencës në raste urgjente.

Veprimi para syve të të gjithëve ka sjellë rezultate në favor të rezistencës. Siç ka shpjeguar Merdavi në intervistën e tij për Al Jazeera, Sinwar u kishte dhënë udhëzim komandantëve që mbikëqyrnin stërvitjen që t'i kryenin stërvitjet në mënyrë të hapur, duke e arsyetuar këtë me faktin se "armiku do të zbulonte çdo operacion të fshehtë përmes mjeteve ajrore".

Prandaj, Sinwar nuk bëri ndonjë përpjekje për të fshehur nga armiku faktin se po kryhej një stërvitje ushtarake për një lloj sulmi. Megjithatë, natyra e stërvitjes, e cila fokusohej në një operacion hipotetik në Bregun Perëndimor, ishte qëllimisht mashtruese dhe duket se e largoi vëmendjen nga operacioni i paprecedentë që do të nisej nga Gaza vetëm pak javë më vonë.

Një faktor që Izraeli u kap në befasi nga Hamasi më 7 tetor 2023 ishte edhe transferimi i një numri të madh njësish të Divizionit të Gazës për të shërbyer përsëri në Bregun Perëndimor.

Hamasi u përgatit për operacionin "Stuhia Al-Aksa" para syve të të gjithëve. (Palestine Chronicle)

Shtypi në gjuhën hebraike e ndoqi nga afër manovrën në fjalë dhe lloje të ndryshme të droneve izraelite të zbulimit e vëzhguan stërvitjen.

Më vonë, një hetim ushtarak izraelit i kryer lidhur me ngjarjet e 7 tetorit 2023 doli në përfundimin se qëndrimi i Hamasit përpara luftës përmbante "elemente mashtrimi" që "ushqyen dhe përforcuan" perceptimin mbizotërues se Hamasi ishte parandaluar dhe nuk ishte i interesuar për një luftë të madhe. Hetimi vendosi se, "duke parë prapa në kohë", ky perceptim "ishte një gabim i madh".

Një studim i Institutit Amit për Kërkimet e Terrorizmit dhe Inteligjencës i datës 18 qershor 2026 mbi "Planin e Mashtrimit të Zbatuar nga Hamasi Përpara Sulmit të 7 Tetorit 2023", rindërton strategjinë e kamuflazhit të Hamasit përpara luftës.

Studimi përcakton një seri stërvitjesh të përbashkëta ushtarake, të cilat në dukje ishin "rutinë", si një element të planit të kamuflazhit të Hamasit.

Studimi në fjalë konfirmon veçanërisht stërvitjen palestineze "Shtylla e Fuqishme 4", e cila u zhvillua më 12 shtator 2023, pikërisht në prag të Stuhisë Al-Aksa.

Kjo manovër, e cila ishte stërvitja e fundit ushtarake përpara 7 tetorit, përfshinte elemente të ndryshme që u përdorën në vetë Stuhinë Al-Aksa, duke përfshirë lëshimin e raketave për të ofruar mbrojtje, breshëri raketash antitank, një sulm amfib në plazh dhe një sulm të simuluar ndaj një baze ushtarake izraelite.

Një artikull i botuar më 10 tetor 2023 nga media izraelite Walla, ka regjistruar në histori se si këto prova të sulmeve dhe inkursioneve ushtarake, të cilat u kryen duke u organizuar hapur para syve të të gjithëve, u interpretuan thjesht si luftë psikologjike.

Qendra Begin-Sadat për Studime Strategjike, një institut kërkimor izraelit, duke komentuar një stërvitje të mëparshme "Shtylla e Fuqishme", kishte dalë në këtë përfundim në vitin 2021:

“Hamasi dëshiron të ruajë qetësinë përballë Izraelit; stërvitja dhe aftësitë e përparuara të shfaqura në këtë stërvitje janë për qëllime mbrojtëse dhe synojnë të prapësojnë Izraelin. Hamasi nuk reflekton një dëshirë të nxitueshme për të hyrë në konflikt me [ushtrinë izraelite].”

Arroganca koloniale

Pas Stuhisë Al-Aksa, ish-kreu i departamentit të kërkimit të inteligjencës ushtarake izraelite, gjenerali i rregullt në rezervë Yossi Kuperwasser, ka shprehur me zemërim se ata duhet ta kishin parë të vërtetën. Megjithatë, kjo situatë bie ndesh me qëndrimin arrogant që institucionet izraelite të sigurisë kishin adoptuar përpara 7 tetorit 2023.

Si përmbledhje, ata e kishin nënvlerësuar subjektin e kolonizuar.

Aviv Kochavi, i cili shërbeu si Shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite midis janarit 2019 dhe janarit 2023, më herët kishte arritur në përfundimin se, pavarësisht se çfarë provokimesh shfaqeshin, "Hamasi jo vetëm që nuk u përgjigj, por as nuk e çoi ndërmend t'u përgjigjej sulmeve tona në Rripin e Gazës".

Vlerësimet retrospektive lidhur me ofensivën ushtarake palestineze të 7 tetorit 2023, të cilat pretendojnë se Izraeli duhet ta kishte ditur patjetër këtë paraprakisht; anojnë të shpërfillin faktin se një arrogancë e madhe koloniale mbizotëronte në inteligjencën dhe hierarkinë e komandës ushtarake izraelite.

Komentuesit që pretendojnë se një operacion i afërt duhet të ishte ditur patjetër nga Izraeli, shpesh i referohen një raporti të inteligjencës të nxjerrë në dritë pas ngjarjes nga Shin Bet, i njohur si "Muri i Jerikosë" (Jericho Wall). Këto pretendime përforcohen më tej nga deklaratat rreth paralajmërimeve të hershme që pretendohet se kanë ardhur nga Egjipti dhe EBA.

Netanyahu dhe aleatët e tij i kanë mohuar vazhdimisht lajmet lidhur me paralajmërimet e hershme.

Megjithëse një qasje me rezerva ndaj mohimeve të tilla është një qëndrim i drejtë, duke qenë se dëshira e kryeministrit për të larguar përgjegjësinë nga vetja është e kuptueshme, dëshmitë më konkrete janë dokumentet e sipërpërmendura të "Murit të Jerikosë".

Ekzistenca e një dokumenti të tillë u bë e ditur për herë të parë për publikun në fund të nëntorit 2023 në faqet e The New York Times nga Adam Goldman, Ronen Bergman dhe Jo Becker.

Gazeta pretendoi se "zyrtarët izraelitë kishin shtënë në dorë planin e luftës së Hamasit për sulmin terrorist të 7 tetorit më shumë se një vit përpara se ai të ndodhte".

Megjithatë, në artikull është vrarë re se "zyrtarët nuk kanë shpjeguar se si e kanë siguruar dokumentin e Murit të Jerikosë" dhe se ky dokument "ndodhej midis versioneve të ndryshme të planeve të sulmit të mbledhura përgjatë viteve". Për shembull, në një memorandum të Ministrisë së Mbrojtjes të vitit 2016 të shqyrtuar nga The Times, deklarohet se "Hamas-i synon ta zhvendosë konfliktin e radhës në territorin izraelit".

"Muri i Jerikosë"

Raportet e mëvonshme të shtypit izraelit lidhur me "Murin e Jerikosë" detajonin një plan që supozohej se ishte sekuestruar nga Agjencia Izraelite e Inteligjencës në vitin 2018 dhe që pretendohej se i përkiste vitit 2016. Në planin në fjalë specifikohej se njësia elitë "Nukhba" e krahut ushtarak të Hamasit, Brigadat Al-Qassam, "do të sulmonte postblloqet e Divizionit të Gazës dhe do t'i shkatërronte ato", "çdo gjë do të ekzekutohej mbi tokë" dhe më pas do të synoheshin vendbanimet në kufirin e Gazës si dhe "pikat kritike" aty pranë me qëllim kapjen e të burgosurve të luftës për t'u shkëmbyer më vonë.

Secili prej versioneve të mëpasshme, duke përfshirë edhe raportin e vitit 2022 që filloi emërtimin "Muri i Jerikosë", fokusohet në "depërtimin e elementeve të Forcave Nukhba përmes vijave mbrojtëse të Divizionit të Gazës për të mbërritur në qytetet izraelite në jug të Izraelit".

Ndërsa këto raporte flasin me keqardhje për pakujdesinë e hapur të inteligjencës izraelite; ato gjithashtu lënë në plan të dytë shkallën në të cilën rezistenca zbatoi në mënyrë strategjike inteligjencën dhe kundërzbulimin me qëllim që të dukej nën kontroll në muajt dhe vitet që çuan drejt 7 tetorit 2023.

Duhet kujtuar se Sinwar e kishte shpërbërë forcën Nukhba. Kjo situatë, e ndërthurur me imazhin e të qenit nën kontroll; shpjegon se pse dokumentet e "Murit të Jerikosë" – të cilat vetëm sa përvijonin në vija të përgjithshme se rezistenca shpresonte në një moment të merrte të burgosur lufte nga vendbanimet izraelite dhe t'i shkëmbente ata me të burgosurit palestinezë që do të liroheshin – nuk u interpretuan si një plan i zbatueshëm në dritën e operacioneve të përditshme më konkrete dhe qartësisht të vëzhgueshme që zhvilloheshin nga Hamasi.

Faktori kritik këtu është se "Muri i Jerikosë" nuk përmbante asnjëherë një kohëzgjatje apo afat të saktë lidhur po me një ofensivë të tillë ushtarake.

Eksperti i studimeve të sigurisë kombëtare, Erik Dahl, thekson se paralajmërime të tilla të paqarta "të përgjithshme", të cilat sinjalizojnë shpërthimin e një lufte në të ardhmen, "nuk mjaftojnë" që zyrtarët e inteligjencës të zhvillojnë një përgjigje strategjike dhe parandaluese të shënjestruar. Ajo që nevojitet janë paralajmërime taktike "të fokusuara ngushtë" dhe me saktësi maksimale.

Kur shqyrtojmë ato që dihen rreth përgatitjeve të kaluara të rezistencës, shohim se ajo zhvilloi një program të dyfishtë që përfshinte operacione të fshehta dhe taktikën e të dukurit nën kontroll, me qëllim që të formësonte pritshmëritë e armikut. Sipas shprehjes së analistes së inteligjencës Cynthia Grabo, "planet dhe operacionet më të suksesshme nga të gjitha ato të mashtrimit janë ato që e bëjnë armikun të besojë në paragjykimet e veta dhe që e nxisin këtë gjë në mënyrë aktive."

Në vend që të fokusohemi vetëm te fakti se 7 tetori 2023 ishte një dështim i inteligjencës për Izraelin, duke u fokusuar te arsyeja se pse ai ishte një sukses operacional për rezistencën, mund t'i kuptojmë më mirë të gjitha dimensionet e strategjisë së kamuflazhit të rezistencës; sepse, siç e tregojnë edhe të dhënat historike, kjo strategji ishte produkt i një përgatitjeje që zgjati me vite.