Muslimanët dhe hebrenjt jetojnë në paqe në Marok

Migrimi, lëvizje masive e komuniteteve për shkaqe natyrore. Ekonomike, politike, fetare ose për shkak të shtypjes, është aq e vjetër pothuajse sa historia e njerëzimit.

Kjo sigurisht që është një gjë e vështirë për të lënë tokën ku ke lindur dhe ku je familjarizur dhe për të lëvizur diku ku është krejtësisht ndryshe. Zhvendosja e detyruar është forma më e pamëshirshme dhe e dhimbshme e migrimit. 

Historia botërore është plotë me ngjarje të migrimeve të detyruara ku   miliona njerëz janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre dhe të jetojnë në vende që kurrë nuk kishin qenë më parë. Dhuna, vuajtjet dhe problemet nga këta njerëz  që u detyruan të largohen nga tokat e tyre, shtëpitë, kultura, pronat dhe të mirat dhe me forcë u asimiluan në vendet ku ata ishin në mërgim, është një nga turpet më të këqija  në histori. 

Faktorë të tillë si një dëshirë për tokë, për interesa materiale apo politike, ndërhyrja e fuqive të huaja, armiqësimi i bazuar në dallimet e besimit, racizmit apo shoqëri që e ndiejnë veten më superior se të  tjerët  kanë shkaktuar plagë të thella dhe humbje për njerëzimin gjatë gjithë rrjedhës së historisë.

Vuajtjet materiale dhe psikologjike i kanë detyruar njerëzit të largohen nga trojet e tyre,  nga rrënjët e tyre dhe të luftojnë për të mbijetuar në shtëpitë e tyre të reja janë një realitet historik që nuk duhet harruar sot, kur koncepti i të drejtave të njeriut është duke u bërë gjithnjë e më i rëndësishëm dhe të këqijat e së kaluarës janë  dënuar nga shtetet e botës.   

Qindra raste të zhvendosjes  me dhunë përfshijnë ato të aziatikëve, irlandezëve, afrikanëve dhe amerikanëve vendas. Gjatë zhvendosjes së detyruar nga Rusia të popujve të Kaukazit verior, qindra mijëra njerëz u dëbuan nga shtëpitë e tyre dhe u detyruar të jetojnë në vende që ata kurrë nuk i kishin parë më parë. Më shumë se 100.000 irlandezë, fëmijë dhe të rinj u dërguan si shërbëtorë në West Indies, Virxhinia, Angli, Barbados dhe Xhamajka.

Gjatë kolonializmit, miliona afrikanë u ngarkuan në anije dhe me forcë u dërguan në Amerikë si skllevër. Amerikanët vendas ishin zhvendosur në “rezervate” nga vendet e tyre tradicionale nga ana e evropianëve dhe amerikanëve të bardhë.

Vuajtje dhe zhvendosje me dhunë, jo një herë, por shumë herë, kanë përjetuar hebrenjt. Asnjë popull s’ka vuajtur sa kanë vuajtur hebrenjt, të cilët janë trajtuar mizorisht kudo që kanë jetuar.   

Me themelimin e shtetit të Izraelit në vitin 1948, hebrenjt, të cilët kishin jetuar në tokat e ndryshme arabe për 2.500 vjet, ishin në shënjestër nga qeveritë e tyre në vendet e tyre dhe u detyruan të migrojnë nën kërcënimin e vdekjes. Pavarësisht që kanë jetuar nën sundimin arab për qindra vjet, rreth një milion hebrenj u detyruan të jetojnë si refugjatë. Ata u detyruan të emigrojnë, duke lënë pas tokat dhe pronat e tyre.

Një pjesë e madhe e hebrenjve të cilët kanë qenë të detyruar të largohen gjatë rrjedhës së historisë kanë gjetur sigurinë në Marok. Hebrenjtë, mërguan nga Perandoria Romake në shekullin e  I-rë dhe nga Spanja dhe Portugalia në shekujt XIV-të dhe  XV-të, kanë jetuar në Marok për më shumë se 2000 vjet. Pas themelimit të shtetit të Izraelit, megjithatë, nën ndikimin e socializmit arab dhe në rritje të anti-semitizmit në Marok, këto vende nuk ishin më një vend i sigurisë për hebrenjt. 

Në vitin kur u themelua Izraeli, shumica e popullsisë hebreje në Marok, rreth 265,000 njerëz, u detyruan përsëri në largohen. Ligjet diskriminuese kundër hebrenjve të futura nga regjimit i urryer që sundonte vendin gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe masakrave në Oujda dhe Jarada në vitin 1948, e cila rezultoi në vdekjen e 44 hebrenjve, i detyroi hebrenjt të braktisin vendin dhe rivendosen në Izrael. Nga vitet 1970-ta, popullsia hebreje në  Marok ishte zvogëluar për 25.000. Ky numër ka vazhduar të bjerë. Numri i hebrenjve që sot që jetojnë në Marok është rreth 2.500 banorë.  

Pas dëmtimit të një qendre hebraike të komunitetit gjatë shpërthimeve vetëvrasëse në Kazablanka 12 vjet më parë, në të cilin 40 njerëz u vranë dhe rreth 100 u plagosën, dhe dhunimin e varrezave, zyrtarët e qeverisë izraelite i bën thirrje të gjithë hebrenjve në Marok të rivendosën në Izrael. Megjithatë, hebrenjt preferuan të mbeten në Marok pas sulmeve. Në të vërtetë, sekretar i përgjithshëm i Këshillit të Komuniteteve Çifute të Marokut tha se hebrenjt ishin shumë të rehatshëm në Marok dhe nuk kishte probleme atje.

Hebrenjt sot në Marok, me popullsinë e saj 98% myslimane, janë duke jetuar në paqe dhe siguri, dhe nuk përballen me ndonjë vështirësi në jetën e tyre të përditshme. Njerëzit janë të lumtur që jetojnë së bashku në harmoni. Muslimanët maroken thonë se ata e ndiejnë mungesën e hebrenjve që dikur jetuan së bashku. Shumë  hebrenj marokenë që u detyruan të emigrojnë në Izrael kanë ruajtur zakonet e përfituara në vendet arabe. Ata shpesh e vizitojnë Marokun dhe po  përpiqen për t’i ruajtur lidhjet e tyre me rrënjët e tyre.

Maroku, atdheu i pjesëtarëve të feve dhe kulturave të ndryshme, është pjekur dhe zhvilluar nëpërmjet vuajtjeve të së kaluarës. Hapa të shkëlqyera janë ndërmarrë për zhdukjen e vuajtjeve të së kaluarës, dhe hebrenjt dhe muslimanët marokianë kanë ruajtur dhe forcuar lidhjet e tyre të miqësisë. Muslimanët e rinj dhe hebrenjt mund të forcojnë më tej frymën e dashurisë dhe vëllazërisë së vendit ku ata i përkasin përmes një konceptimi të ri të bashkimit dhe miqësisë, dhe së bashku mund të ndihmojnë Marokun drejt një të ardhme të ndritshme.  

Në këtë mënyrë, Maroku mund të jetë model për botën në të cilin njerëzit nga besime të ndryshme që kanë mendime të ndryshme mund të përqafojnë njëri-tjetrin si vëllezër dhe të jetojnë së bashku në paqe dhe siguri dhe të tregojnë se dashuria dhe vëllazëria janë mënyra më e mirë për të ndërtuar një qytetërim të ndritur. André Azoulay, një hebre i cili është një këshilltar i lartë i mbretit të Marokut për shumë vite dhe është aktiv në dialogun ndërmjet feve dhe kulturave, është një nga ata që thotë se tërë bota duhet të miratojë  ”modelin e bashkëjetesës në paqe” siç e ka Maroku. Ne shpresojmë se më shumë do të dëgjohet për  Marokun si një vend ku miqësia mbizotëron kudo, ku dallimet bashkohen dhe ku njerëzit e të gjitha besimeve mund të jetojnë së bashku në paqe, dhe ne shpresojmë se Maroku mund të jetë një pionier i paqes në botë

Harun Yahya