A do të humb Amerika epërsinë ushtarake?
Shtetet e Bashkuara të
Amerikës kërcënohen nga rreziku i humbjes së epërsisë ushtarake, edhe
pse realiteti tregon se forcat e armatosura amerikane edhe më tej janë më të
zhvilluara në botë. SHBA-të investojnë dyfish më tepër resurse në projektet
hulumtuese dhe zhvilluese në fushën ushtarake në krahasim me fuqitë e mëdha
sikurse Rusia e Franca, ndërsa nëntë fish më tepër nga ato që për këtë fushë
ndajnë Kina dhe Gjermania. Por,vazhdimi i lidershipit teknologjik të Amerikës nuk është i tillë që është edhe
në tutje i garantuar. Nga viti 2005 ministria e mbrojtjes amerikane ka zvogëluar
investimet në hulumtime dhe zhvillim për
22 %. Kongresi në vitin 2013, në kuadër të marrëveshjes për të evituar konfrontimi
rreth mbulimit të borxheve automatikisht ka urdhëruar zvogëlimin e investimeve
në ushtri për rreth 1200 miliard dollar.
Fakti se ky hap i tillë i cili ka kërkuar zvogëlimin e investimeve në projektet e shumta si dhe disa iniciativa mbrojtëse hulumtuese, administrata e Barack Obamës i ka cilësuar si” tepër të dëmshme për sigurinë nacionale”. Në rast se vazhdon erozioni i inovacioneve mbrojtëse të SHBA-ve, pasojat nuk do të vërehen vetëm në aftësinë mbrojtëse amerikane, porse i tërë vendi do të jetë i ekspozuar kërcënimit të inovacioneve ekonomike dhe konkurruese. Kufizimet buxhetore sjellin disa nga sfida të mëdha para përpjekjeve të cilët instituti ushtarak amerikan investon me qëllim të ruajtjes së epërsisë së vet teknologjike ushtarake. Situata e tillë më së shumti e ka goditur ushtrinë dhe Agjencionin për mbrojtje raketore, edhe përkundër saj që nga viti 2005 investimet në hulumtime dhe zhvillime gati janë përgjysmuar. Poashtu pasoi edhe zvogëlimi i buxhetit për hulumtime marinare në fushën e armatimit për 20%, gjersa Agjencioni për hulumtime të projekteve të përparuara tëë mbrojtjes, organizata roli i ës cilës është të mbaj institutin ushtarak në majën më të lartë teknologjike, është detyruar të zvogëlojë investimet në fushën e hulumtimit dhe zhvillimit për 18%.
Bile edhe aviacioni ushtarak amerikan, i cila në Kongres tradicionalisht ka pas prioritet në çështjen e investimeve hulumtuese, ka qenë i shtrënguar të zvogëlojë buxhetin për 4%. Te shpërndarja e mjeteve, presionet rreth shpenzimeve në masë të madhe janë të lidhura me projektet të cilët premtojnë rezultatet e shpejta, gjë që paraqet njëanshmërinë në llogari të inovacionit afatgjatë i cili mund të sigurojë përparësinë strategjike. Bile edhe Agjencioni për hulumtimin e projekteve të përparuara të mbrojtjes është bërë viktimë e shtypjes së tillë dhe se do të drejtohej ndaj hulumtimeve të cilët do të mund të tregojnë progres të shpejtë.
Përpjekjet të cilat industria ushtarake amerikane investon në fushën e inovacionit ballafaqohet me shumë probleme strukturale. Gjashtë dekada përpjekjesh që të zhvillohen reforma të kapaciteteve mbrojtëse gjer tani nuk kanë dhënë rezultate. Pjesa më e madhe të sistemeve ushtarake të cilët dizajnojnë, zhvillojnë dhe prodhojnë, realizojnë industritë civile, por procesi i sjelljes së vendimeve edhe më tej është në duart e zyrtarëve ushtarak të cilët ndoshta nuk janë në gjendje të gjejnë balancimin e drejtë në mes zvogëlimit të shpenzimeve dhe inovacioneve. Konkurrenca brenda dhe në mes gjinive ushtarake imitojnë rolin e konkurrencës në sektorin privat, gjë që ka ndihmuar inovacionit. Megjithatë me përfundimin e Luftës së Ftohtë po zvogëlohen presionet të cilët kanë inkurajuar institutet e mbrojtjes që të ecin një hap përpara, për shkak të cilit sektori i mbrojtjes ka qenë i privuar nga forca lëvizëse të rëndësishme për zhvillim. Përveç kësaj, janë zvogëluar edhe shumat për kompanitë mëdha të cilët punojnë për Ministrinë e Mbrojtjes në projektet e hulumtimeve dhe zhvillimeve kur është në pyetje pjesëmarrja në shitje, përafërsisht për një të tretën në periudhën në mes viteve 1999 dhe 2012. Përkundër kësaj, gjigantët teknologjik amerikan ndajnë katër gjer në gjashtë herë më shumë se që bëjnë kompanitë të cilët ofrojnë shërbime Ministrisë së Mbrojtjes në fushën e hulumtimeve dhe zhvillimeve. Nga ana tjetër, Shtetet e Bashkuara të Amerikës ballafaqohen me problemet e dobësimit të infrastrukturës së industrisë mbrojtëse ushtarake nga konkurrenca e madhe kineze dhe ekonomive tjera të mëdha në zhvillimet e tyre të cilët kanë dobësuar kapacitetet amerikane industriale. Kjo ka rrezikuar aftësinë e Amerikës për prodhimin e platformës së sofistikuar mbrojtëse në nivelin teknik, gjersa më par industria e tyre ushtarake krijonte teknologjinë e re sikur të sistemeve laserike, sistemeve për pozicionimet globale dhe internetit, e cila me të madhe ka ndihmuar forcimin e ekonomisë amerikane.
Sot ekzistojnë gjasa të mëdha që teknologjia civile të mbajë bajrakun e lidershipit në shumë fusha. Rezultatet mund të shohim në rritjen e konkurrencës së jashtme në tregun ndërkombëtar të armëve. Fakti që kompanitë industriale amerikane ballafaqohen me konkurrencën më të madhe në fushat në të cilët dikur kanë pas dominim të plotë, sikurse që janë bazat ajrore për dronat, mbikëqyrja e shërbimeve sekrete dhe vëzhguese, raketat, satelitët, gjersa firmat konkurruese të buxhetit të vogël realizojnë pjesëmarrje më të madhe në treg. Në vitin 2013 eksporti i armëve ruse ka tejkaluar eksportin amerikan për më shumë se dy miliard dollar. Ministri i atëhershëm i mbrojtjes Chuck Hagel ka paralajmëruar në nëntor iniciativën e re për” përkrahje dhe forcim të dominimit ushtarak amerikan në shek. XXI”.
Në kohën të cilët kanë shënuar zvogëlimin e buxheteve dhe sfidat e ndryshuara strategjike, Hagel është fokusuara në inovacione, dhe thotë: ” Presionet financiare në rritje me siguri do të kufizojnë aftësitë tona ushtarake që të përgjigjemi në sfidat afatgjate në rritjen e forcave tona”, ose thjesht thënë , superioriteti ndaj kundërshtarëve potencial dhe investimi në sistemet e tanishme. Sikurse edhe të tejkalojmë sfidat me të cilin ballafaqohet epërsia jonë ushtarake, gjë që na urdhëron të ndryshojmë rrugën tonë në fushën e inovacioneve, punën dhe udhëheqjen e saj”.
Politika e cila ka për qëllim rikthimi i inovacionit në fushën mbrojtëse dhe prodhuese të SHBA-ve me të cilin duhet siguruar që Uashingtoni të mbajë lidershipin global në fushën e teknologjisë dhe konkurrencës së biznesit. Por ekziston mundësia e madhe, edhe pse është me keqardhje, që pasuesi i Hagelit (ministri i tanishëm i mbrojtjes) do të zbulojë se strategjinë gjithëpërfshirëse të inovacionit të cilin e ka paramenduar paraardhësi i tij, nuk do të jetë e realizueshme në kohën e cila e karakterizon kufizimi i buxhetit dhe prerja automatike e shpenzimeve.
Fakti se ky hap i tillë i cili ka kërkuar zvogëlimin e investimeve në projektet e shumta si dhe disa iniciativa mbrojtëse hulumtuese, administrata e Barack Obamës i ka cilësuar si” tepër të dëmshme për sigurinë nacionale”. Në rast se vazhdon erozioni i inovacioneve mbrojtëse të SHBA-ve, pasojat nuk do të vërehen vetëm në aftësinë mbrojtëse amerikane, porse i tërë vendi do të jetë i ekspozuar kërcënimit të inovacioneve ekonomike dhe konkurruese. Kufizimet buxhetore sjellin disa nga sfida të mëdha para përpjekjeve të cilët instituti ushtarak amerikan investon me qëllim të ruajtjes së epërsisë së vet teknologjike ushtarake. Situata e tillë më së shumti e ka goditur ushtrinë dhe Agjencionin për mbrojtje raketore, edhe përkundër saj që nga viti 2005 investimet në hulumtime dhe zhvillime gati janë përgjysmuar. Poashtu pasoi edhe zvogëlimi i buxhetit për hulumtime marinare në fushën e armatimit për 20%, gjersa Agjencioni për hulumtime të projekteve të përparuara tëë mbrojtjes, organizata roli i ës cilës është të mbaj institutin ushtarak në majën më të lartë teknologjike, është detyruar të zvogëlojë investimet në fushën e hulumtimit dhe zhvillimit për 18%.
Bile edhe aviacioni ushtarak amerikan, i cila në Kongres tradicionalisht ka pas prioritet në çështjen e investimeve hulumtuese, ka qenë i shtrënguar të zvogëlojë buxhetin për 4%. Te shpërndarja e mjeteve, presionet rreth shpenzimeve në masë të madhe janë të lidhura me projektet të cilët premtojnë rezultatet e shpejta, gjë që paraqet njëanshmërinë në llogari të inovacionit afatgjatë i cili mund të sigurojë përparësinë strategjike. Bile edhe Agjencioni për hulumtimin e projekteve të përparuara të mbrojtjes është bërë viktimë e shtypjes së tillë dhe se do të drejtohej ndaj hulumtimeve të cilët do të mund të tregojnë progres të shpejtë.
Përpjekjet të cilat industria ushtarake amerikane investon në fushën e inovacionit ballafaqohet me shumë probleme strukturale. Gjashtë dekada përpjekjesh që të zhvillohen reforma të kapaciteteve mbrojtëse gjer tani nuk kanë dhënë rezultate. Pjesa më e madhe të sistemeve ushtarake të cilët dizajnojnë, zhvillojnë dhe prodhojnë, realizojnë industritë civile, por procesi i sjelljes së vendimeve edhe më tej është në duart e zyrtarëve ushtarak të cilët ndoshta nuk janë në gjendje të gjejnë balancimin e drejtë në mes zvogëlimit të shpenzimeve dhe inovacioneve. Konkurrenca brenda dhe në mes gjinive ushtarake imitojnë rolin e konkurrencës në sektorin privat, gjë që ka ndihmuar inovacionit. Megjithatë me përfundimin e Luftës së Ftohtë po zvogëlohen presionet të cilët kanë inkurajuar institutet e mbrojtjes që të ecin një hap përpara, për shkak të cilit sektori i mbrojtjes ka qenë i privuar nga forca lëvizëse të rëndësishme për zhvillim. Përveç kësaj, janë zvogëluar edhe shumat për kompanitë mëdha të cilët punojnë për Ministrinë e Mbrojtjes në projektet e hulumtimeve dhe zhvillimeve kur është në pyetje pjesëmarrja në shitje, përafërsisht për një të tretën në periudhën në mes viteve 1999 dhe 2012. Përkundër kësaj, gjigantët teknologjik amerikan ndajnë katër gjer në gjashtë herë më shumë se që bëjnë kompanitë të cilët ofrojnë shërbime Ministrisë së Mbrojtjes në fushën e hulumtimeve dhe zhvillimeve. Nga ana tjetër, Shtetet e Bashkuara të Amerikës ballafaqohen me problemet e dobësimit të infrastrukturës së industrisë mbrojtëse ushtarake nga konkurrenca e madhe kineze dhe ekonomive tjera të mëdha në zhvillimet e tyre të cilët kanë dobësuar kapacitetet amerikane industriale. Kjo ka rrezikuar aftësinë e Amerikës për prodhimin e platformës së sofistikuar mbrojtëse në nivelin teknik, gjersa më par industria e tyre ushtarake krijonte teknologjinë e re sikur të sistemeve laserike, sistemeve për pozicionimet globale dhe internetit, e cila me të madhe ka ndihmuar forcimin e ekonomisë amerikane.
Sot ekzistojnë gjasa të mëdha që teknologjia civile të mbajë bajrakun e lidershipit në shumë fusha. Rezultatet mund të shohim në rritjen e konkurrencës së jashtme në tregun ndërkombëtar të armëve. Fakti që kompanitë industriale amerikane ballafaqohen me konkurrencën më të madhe në fushat në të cilët dikur kanë pas dominim të plotë, sikurse që janë bazat ajrore për dronat, mbikëqyrja e shërbimeve sekrete dhe vëzhguese, raketat, satelitët, gjersa firmat konkurruese të buxhetit të vogël realizojnë pjesëmarrje më të madhe në treg. Në vitin 2013 eksporti i armëve ruse ka tejkaluar eksportin amerikan për më shumë se dy miliard dollar. Ministri i atëhershëm i mbrojtjes Chuck Hagel ka paralajmëruar në nëntor iniciativën e re për” përkrahje dhe forcim të dominimit ushtarak amerikan në shek. XXI”.
Në kohën të cilët kanë shënuar zvogëlimin e buxheteve dhe sfidat e ndryshuara strategjike, Hagel është fokusuara në inovacione, dhe thotë: ” Presionet financiare në rritje me siguri do të kufizojnë aftësitë tona ushtarake që të përgjigjemi në sfidat afatgjate në rritjen e forcave tona”, ose thjesht thënë , superioriteti ndaj kundërshtarëve potencial dhe investimi në sistemet e tanishme. Sikurse edhe të tejkalojmë sfidat me të cilin ballafaqohet epërsia jonë ushtarake, gjë që na urdhëron të ndryshojmë rrugën tonë në fushën e inovacioneve, punën dhe udhëheqjen e saj”.
Politika e cila ka për qëllim rikthimi i inovacionit në fushën mbrojtëse dhe prodhuese të SHBA-ve me të cilin duhet siguruar që Uashingtoni të mbajë lidershipin global në fushën e teknologjisë dhe konkurrencës së biznesit. Por ekziston mundësia e madhe, edhe pse është me keqardhje, që pasuesi i Hagelit (ministri i tanishëm i mbrojtjes) do të zbulojë se strategjinë gjithëpërfshirëse të inovacionit të cilin e ka paramenduar paraardhësi i tij, nuk do të jetë e realizueshme në kohën e cila e karakterizon kufizimi i buxhetit dhe prerja automatike e shpenzimeve.
Burimi: Al Jazeera
