Islami dhe Modernizmi
Islami dhe modernizmi është një temë e diskutimit në sociologjinë moderne të fesë. Nuk është e lehtë për të përcaktuar modernitetin dhe Islamin si entitete të unifikuar. Ato nuk mund të reduktohet në kategori të thjeshtë sepse ato janë sasi abstrakte. Ashtu si fetë e tjera, historia e Islamit ka qasje dhe interpretime të ndryshme. Moderniteti është një fenomen shumëdimensional dhe kompleks në vend se një fenomen homogjene dhe i unifikuar.
Islam dhe takimi me Modernitetin Evropian
Evropa u përball me transformime të mëdha në shekullin e XVIII-të, sepse nga idetë moderne doli Epoka e Iluminizmit. Rëndësia e shkencës, arsyetimit njerëzor dhe racionaliteti u theksuan gjatë kësaj kohe. Evropa filloi të fitojë influencë globale dhe fuqi, dhe kjo fazë bë një pikë kthese në historinë botërore. Ajo rriti hendekun mes të aftësive shkencore të disa vendeve veriore dhe perëndimore evropiane. Kjo çoi në rënien e Perandorisë së madhe Osmane që përballej me avari politike, ekonomike dhe ushtarake deri në fund të shekullit XVIII-të. Napoleon Bonaparte i pushtoi të gjitha krahinat e rajoneve Osmane në vitin 1798, dhe ky veprim i paraqiti tek shumica e krahinave të Perandorisë Osmane me idetë e Iluminizmit Evropian dhe teknologjitë e reja. Megjithatë, një tjetër pamje e këtij zhvillimi është se ai në të vërtetë sfidoi autoritetin e Islamit dhe të gjithë muslimanët lokalë ishin të panjohur me këto ndryshime dhe ndiheshin të tjetërsuar si rezultat i tyre.
Modernizimi dhe Reformat në Perandorinë Osmane
Periudha midis viteve 1839 dhe 1876 është e njohur si periudha e modernizimit dhe reformave në Perandorinë Osmane. Një nga lëvizjet reformuese është e njohur si reforma e Tanzimatit, dhe këto lëvizje përfshinë përshtatjen e të gjitha praktikat evropiane që i përshtaten situatës lokale. Disa reforma ishin në formën e përparimit të shënuar në sferën e arsimit, ekonomisë dhe ligjit.
Kurrikulat modern të arsimit e krijuan standardin e arsimit. Kodet ligjore të Evropës u bënë parimet themelore për lëvizjet reformuese ligjore. Këto lëvizje reformuese sfiduan ndjenjat e muslimanëve konservatorë, të cilët e denoncuan lëvizjen e Tanzimtit për shkak të futjes së risive jo-islamike në shoqërinë islame.
Modernizmi islamik
Lëvizja islamike moderniste e quajtur itihad ishte shpirti reformator i kohës, që u zhvillu, u rritë në një numër të shteteve islamike duke filluar nga Egjipti deri në Azinë Juglindore.
Modernizmi islamik ishte një përpjekje për të luftuar përsëri të gjitha sfidat e paraqitura nga Evropa. Kjo ishte një metodë islame për të reformuar tregtinë dhe Islamin. Qëllimi i të gjithë modernistëve muslimanë ishte të ndryshojnë qëndrimin konservator ndaj Islamit.
Xhemal al-Din al-Afgani:
Xhemal al-Din al-Afgani, është një nga pionierët e famshëm të Islamizmit Modern. Filozofia e tij prodhoi një vizion të pajtueshëm mes Islamit dhe Shkencës, dhe të zhvilloi idetë që Muslimanët duhet të përqafojnë progresin në mënyrë për t'iu kundërvënë fuqisë Evropiane.
Historia e modernizmit Islam
Vendi i parë Islamik, ku modernizmi Islamik doli në sipërfaqe, ishte Turqia. Aty ishte një ndryshim i madhe në mendime juridike dhe shkencore. Një tekst me katër vëllime 'Mexhmua-i Ulum -i Rijazije' është botuar nga Ishak Efendija dhe kjo krijoi një përpjekje të fortë për të pajtuar Islamin dhe astronominë e Kopernikut. Në vitin 1968, turqit e miratojnë sistemin metrikë. Këto ide-ndërrime përkojnë me ideologjinë e Tanzimatit. Në këtë kohë Ligjet e Sheriatit ishin mbyllur vetëm për ligjet e familjes. Namik Kernal ishte figura kryesore e lëvizjes reformiste. Namik Kernal ka punuar kryesisht në fushën e gazetarisë, motivi i tij ishte për të promovuar lirinë e shtypit, barazinë para ligjit dhe pajtimit në mes Kur'anit të Shenjtë dhe të demokracisë parlamentare.
Muhammad Abduh ishte modernist i parë islamik i cili luftoi për të drejtat bazë të njeriut të tilla si arsimi për vajzat. Kasim Amin ishte një tjetër islamik modernist dhe reformator në Egjipt, i cili ishte i interesuar për të drejtat e grave.
Reformatorët tjerë të mëdhenj islam dhe modernistë islam përfshihen edhe Sejjid Khan i Indisë, Wang Jingshai i Kinës dhe Mahmud Tarzi i Afganistanit.
Ndikimi i modernistëve të hershëm
Ndikimi i modernizmit të hershëm islamik përfshinë edhe rilindjen kulturore. Gazetat dhe shfaqjet kulturore, dramat, u bën shumë popullore. Veprat e shquara nga artistë evropianë dhe shkrimtarët janë analizuar dhe përkthyer.
Egjipti, Perandoria Osmane, Tunizia dhe Irani ishin qendra të mëdha të reformave ligjore. Fuqia qeveritare u kufizua dhe në shumë vende islame poligamia përfundoi.
Dijetarët islamë reformatorë rekomanduan mësimin e shkencave perëndimore në shkolla të reja. Darvinizmi intelektual social kishte vend të mjaftueshëm për të punuar në këto shkolla moderne.
1918-1968
Lindja e Mesme ishte e dominuar nga fuqitë evropiane si Franca dhe Britania. Lufta e Parë Botërore përfundoi me lëvizjet kryesore islamike moderniste dhe në këtë pikë muslimanët humbën besimin në materializmin dhe kulturën e shkencës, por ka pasur shumë vende ku moderniteti dhe reformat e lëvizjet islame vazhduan, Republika e Re e Turqisë është një nga ato vende.
1968 deri sot
Në vitet e fundit, përhapja e grupeve ekstremiste islamike, ka qenë dëshmitare në Lindjen e Mesme. Grupet ekstremiste islamike kundërshtojnë koncepte të tilla si modernizmi dhe demokracia. Është e rëndësishme të theksohet se këto grupe ekstremiste janë manipuluese dhe shtrembëruese të fesë sepse parimet e Islamit Islami rekomandojnë Halifatin jo demokracinë.
Islami përhapë mesazhin e paqes, por grupet ekstremiste islamike e kanë ngjyrosur me ngjyrë të zezë këtë mesazh, por ajo që është e domosdoshme të theksohet se kjo nuk është fotografia e vërtetë e Islamit. Modernizmi në Islam ka për qëllim për të ndarë dritat e botës moderne në një ylber të bukur dhe për të ndodhur kjo, feja duhet të lejohet të lulëzojë lirisht pa ekstremistët dhe cinikët që pengojnë përparimin e saj.
Burimi: İslam Online
