Zarif: 'Obsesioni' i SHBA-së me Iranin ka dështuar kudo

Publikuar në Tet. 10, 2018, 11:15 p.m.

Në një intervistë ekskluzive për Al Monitor të premtën mbrëma, Ministri i Jashtëm i Iranit, Mohammad Javad Zarif tha se ‘obsesioni’ i qeverisë së Donald Trumpit me Iranin ka dështuar në të gjithë rajonin.

Këto komente të Zarifit erdhën në fund të një takimi të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së kur pa që SHBA-ja merr presion nga aleatët dhe armiqtë për tërheqjen e saj nga marrëveshja bërthamore e vitit 2015. Diplomati më i lartë i Iranit mori ngushëllim nga shtytja e Bashkimit Europian këtë javë për të shpëtuar Planin e Përbashkët të Veprimit (JCPOA) dhe tha se përpjekjet e SHBA-së për të larguar Iranin nga Iraku do të ndeshen gjithashtu në telashe.

“Unë mendoj se drejtimi i politikës amerikane në të gjithë rajonin, i cili është aq i përqendruar në obsesionin e tyre me Iranin, ka dështuar në Liban, ka dështuar në Siri, ka dështuar në Irak” – ka thënë Zarif, duke shtuar se: “Ai do të dështojë edhe gjithkund tjetër.”

Zarif shprehu besim se një mekanizëm i ri financiar i propozuar  javën e kaluar nga drejtuesja e punëve të jashtme të BE-së, Federica Mogherini, mund të ndihmojë Iranin në lidhje me pasojat e sanksioneve të SHBA-së.

"Kjo nuk do të jetë plotësisht e kënaqshme, por mund të ofrojë shumë përfitime të mira për Iranin", tha Zarif, duke shtuar: "Por ne duhet të presim dhe të shohim."

Ai gjithashtu tha se SHBA-ja ka ndaluar përpjekjet e saj për të punuar me aleatët e saj për të trajtuar programin e raketave balistike të Iranit.

“Fakti që SHBA-ja u tërhoq nga JCPOA-ja dobëson qëndrueshmërinë e ndonjë marrëveshjeje të re," tha Zarif, duke shtuar: “Sepse nuk ka garanci që ajo do të zbatohej."

Zarif u shpreh se duket se Irani dhe SHBA-ja po punojnë për qëllime të kundërta pavarësisht nga kërcënimi i përbashkët nga terrorizmi.

Zarif u shpreh se: “Interesat tona janë stabiliteti i Irakut”. Ai shtoi: “Unë mendoj se prioritetet [e SHBA-së] janë shumë të ndryshme. Prioritetet e tyre janë të luftojnë Iranin ... dhe kjo politikë është e destinuar të dështojë.”

I pyetur nëse kishte bërë ndonjë përpjekje për të rifilluar kontaktin me zyrtarët amerikanë që nga tërheqja e SHBA-së nga marrëveshja bërthamore në maj, ai u përgjigj thjesht: "Pse duhet të bëjë?"

Teksti i plotë i intervistës, i kryer nga redaktori ekzekutiv i Al-Monitor, është si më poshtë:

AL-MONITOR: Çfarë po planifikon Irani të bëjë me rënien e pashmangshme të eksporteve të naftës dhe të ardhurave të lidhura, me sanksionet shtesë të planifikuara për të hyrë në fuqi në fillim të nëntorit?

ZARIF: Gjëja më e rëndësishme janë aranzhimet financiare dhe ne jemi duke punuar me Evropën për aranzhimet financiare dhe evropianët po punojnë në një sistem që do të na mundësonte neve që të marrim të ardhura për eksportet tona. Ne kemi skema të ndryshme me klientët tanë. Natyrisht, presioni i SHBA ndaj tyre është i madh, por unë besoj se SHBA do të dështojnë në politikën e saj të deklaruar për të çuar eksportet tona të naftës në zero.

AL-MONITOR: Cilat janë alternativat?

ZARIF: Ne mbështetemi në vetëm 30% të buxhetit tonë në naftë, kështu që ne kemi mjete të tjera. Por kjo do të ishte një ndikim i rëndësishëm në ekonominë tonë dhe ndikimi tashmë është ndjerë, sepse rezultatet e sanksioneve kanë paraprirë datën efektive të sanksioneve. Por, ndërkohë që këto sanksione kanë një ndikim ekonomik, ato gjithmonë dështojnë të arrijnë pikën e tyre politike. Ato zakonisht bëjnë të kundërtën politikisht.

AL-MONITOR: Rusia dhe Turqia duket se kanë marrë drejtimin në Idlib, duke pasur parasysh ndodhit në Samitin e fundit të Teheranit. Pastaj pati një arritje të madhe në mes të [presidentit rus Vladimir] Putin dhe [presidentit turk Rexhep Tajip] Erdogan në Turqi. Dje [Shtator. 27] ju u takuat me homologët tuaj rusë dhe turq këtu në Nju Jork. A ka Irani rol në Idlib, nëse po, cili është ai?

ZARIF: Ne gjithmonë kemi dashur të shmangim gjakderdhjen në Idlib. Kjo është arsyeja pse shkova në Ankara dhe pastaj në Damask para samitit të Teheranit dhe kemi pasur diskutime serioze se si të shmangim një konfrontim ushtarak në Idlib. Dhe arritëm në disa marrëveshje paraprake. Dallimi më i madh në pikëpamje ka qenë në mes Turqisë dhe Rusisë se si ta bënin atë, dhe sapo këto dallime të zgjidheshin, ne kishim planin. Ne e mbështetëm menjëherë [atë], dhe tani të tre ne po punojmë së bashku për ta zbatuar [atë]. Pra, ne jemi atje për ushtrimin e politikës sonë që është për të shmangur një konfrontim ushtarak në Idlib.

Ne po përballemi me sfida, Ne jemi përballur me sfida, të tre prej nesh, në aspektin e arritjes së marrëveshjes, si ta zbatojmë atë në terren, veçanërisht duke pasur parasysh faktin se kjo fushë e veçantë është e kontrolluar nga Al Nusra dhe ne duhet të gjejmë një mënyrë për t’i larguar ata nga rajoni.

AL-MONITOR: A ndryshojnë interesat e Iranit në Siri nga ato të Turqisë dhe Rusisë?

ZARIF: Unë mendoj që të gjitha vendet kanë interesat e tyre. Interesi ynë është të luftojmë ekstremizmin dhe terrorizmin, dhe mendoj se Rusia dhe Turqia ndajnë këtë interes. Por nuk ka dy shtete që kanë interesa identikë, dhe unë nuk mendoj se as Irani, Turqia, apo Rusia kanë interesa identikë në Siri. Ajo që është e rëndësishme është që lojtarët të gjejnë bashkësinë e interesave dhe mendoj se ne kemi qenë në gjendje të specifikojmë ato fusha të përbashkëta të interesit: ruajtjen e integritetit territorial të Sirisë, parandalimin e shkatërrimit të Sirisë dhe parandalimin e ndarjeve etnike në Siri. Dhe luftimi i ekstremizmit dhe terrorizmit janë fusha në të clat ne mund të pajtohemi në Siri dhe  kjo na ka dhënë një emërues të përbashkët të nevojshëm për të marrë së bashku një rol aktiv në Siri.

AL-MONITOR: U njoftua më herët se Gjermania, Rusia, Franca dhe Turqia do të takohen në tetor për të diskutuar në lidhje me Idlibin. Irani ka qenë mjaft i përfshirë në diskutimet rreth Sirisë dhe Idlibit, përse nuk po merr pjesë Irani edhe në këtë takim?

ZARIF: Kjo ishte diçka që doli gjatë një takimi të NATO-s, nëse nuk gaboj, marrëveshja midis Gjermanisë dhe Turqisë ka qenë në këtë takim. Ata na mbajnë të informuar për diskutimet. Ne nuk insistojmë –

AL-MONITOR: Por edhe Rusia do të marrë pjesë.

ZARIF: Po. Ajo përfshin diçka tjetër, dhe pastaj u shtua Idlibi.

AL-MONITOR: Kohët e fundit u shfaqën raporte se mbi 100 ushtarë iranianë janë vrarë në sulmet ajrore të Izraelit në Siri. Këshilltari iranian i sigurisë kombëtare Ali Shamkhani këtë javë paralajmëroi se Izraeli do të përballet me një përgjigje për të synuar forcat në Siri "luftën kundër terrorizmit". Përse Irani nuk u përgjigj?

ZARIF: Irani është në Siri për të luftuar terrorizmin dhe ekstremizmin dhe për të ndihmuar në stabilizimin e situatës. Ne nuk jemi atje për të luftuar të tjerët, por ne kemi thënë gjatë gjithë kohës që ne mbrojmë veten. Dhe ne besojmë se njerëzit duhet të shmangin provokimin.

Dua të them, arsyeja pse ne jemi në Siri nuk është të angazhohemi me të tjerë, përveç terroristëve.

AL-MONITOR: A do të konsideronte Irani një marrëveshje në Siri ku Hezbollahu mund të largohej nëse do të ishte pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë për të tërhequr të gjithë luftëtarët e huaj në Siri?

ZARIF: Dua të them, kjo varet nga qeveria e Sirisë. Unë mendoj se ka shumë forca në Siri që nuk kanë qenë të ftuara të jenë atje. Pra, meqë kemi shkuar në Siri me ftesë, ne do të largohemi kur ftesa përfundon.

AL-MONITOR: Formimi i ngadaltë i qeverisë në Irak duket se po realizohet. Ka një diskutim në rritje në lidhje me atë se Adel Abdul Mehdi po bëhet kryeministër, ndërsa ai që e tha një gjë të tillë është është një partner tjetër i aleatëve të Iranit. Kjo po nxit pretendimet se Irani po lulëzon pa SHBA-në në Irak. Cila është reagimi juaj ndaj vlerësimeve të tilla?

ZARIF: Në fund të ditës, zgjedhja është ajo e irakianëve. Shtetet e Bashkuara përpiqen ta përjashtojnë Iranin dhe kjo politikë është e dënuar të dështoj. Iraku është një shtet sovran, pasi ka institucionet sovrane dhe ne duhet t'i lejojmë këto institucione sovrane të arrijnë konsensus ose të arrijnë kompromis midis tyre pa ndërhyrje nga jashtë.

Unë mendoj se drejtimi i politikës amerikane në të gjithë rajonin, i cili është aq i përqendruar në obsesionin e tyre me Iranin, ka dështuar në Liban, ka dështuar në Siri, ka dështuar në Irak. Dhe do të dështoj gjithkund tjetër.

AL-MONITOR: A besoni se SHBA dhe Irani ndajnë interesa të përbashkëta në Irak?

ZARIF: Ne e dimë se cilat janë interesat tona. Unë nuk e di se cilat janë interesat e SHBA-së Interesat tona janë stabiliteti i Irakut. Nëse SHBA ka këtë interes në mendje, atëherë natyrisht kjo është e përbashkët, por unë mendoj se SHBA ka interesa të tjera.

AL-MONITOR: Cilat mendoni se janë këto interesa?

ZARIF: Mendoj se prioritetet e tyre janë shumë të ndryshme. Prioritetet e tyre janë të luftojnë Iranin. Kjo është ajo që ata thanë, dhe ajo politik është e dënuar të dështojë.

AL-MONITOR: Kohët e fundit, ambasada e SHBA-së dhe Ministria e Jashtme e Iranit mohuan thashethemet se i dërguari i posaçëm amerikan Brett McGurk dhe gjenerali [iranian] Qasem Soleimani u takuan personalisht. A po bën Irani të njejtën gjë me SHBA-në në Irak, veçanërisht duke pasur parasysh interesat e mundshme të përbashkëta?

ZARIF: Nuk e kuptova pjesën e parë. As Irani as SHBA nuk kanë pranuar ndonjë takim që po ndodh midis McGurk dhe –

AL-MONITOR: Po, është mohuar.

ZARIF: Është mohuar sepse nuk ka ndodhur. Ne koordinojmë me qeverinë e Irakut dhe qeveria irakiane është e lirë të koordinojë me partnerët e tjerë në Irak. Por aktivitetet tona në Irak gjatë luftës kundër terroristëve kanë qenë gjithmonë në koordinim me qeverinë, dhe kjo doli të jetë një mekanizëm efektiv.

Përsëri, problemi është qëllimi, a është qëllimi i Shteteve të Bashkuara të ndihmojë stabilizimin e Irakut apo të përpiqet të dobësojë Iranin në Irak.

AL-MONITOR: Meqë nuk duket se do të ketë takim në mes të Presidentit [Hassan] Rouhani dhe Presidentit Trump në të ardhmen e afërt, unë doja t'ju pyes për gatishmërinë tuaj për t'u takuar me homologët tuaj amerikanë. Ju keni punuar shumë kohë me zyrtarët amerikanë, duke përfshirë të dërguarin e sapoemëruar ambasador të Afganistanit, Zalmay Khalilzad. Ekziston një nevojë urgjente për dialog midis SHBA-së dhe Iranit, veçanërisht në çështjet e sigurisë rajonale.

ZARIF: Ne nuk kemi pasur bashkëveprim me zyrtarët e SHBA-së prej që SHBA-ja vendosi të largohet nga JCPOA. Para se SHBA-ja të largohet nga JCPOA, ne patëm rastin të takohemi në Komisionin e Përbashkët, si në kuadër të Komisionit të Përbashkët, ashtu edhe në periferi të Komisionit të Përbashkët. Kjo ishte një rrugë e dobishme për komunikim, por SHBA-ja u përpoq të largohet.

AL-MONITOR: Çfarë hapash janë ndërmarrë për të rihapur një dialog të drejtpërdrejtë?

ZARIF: Unë mendoj se kur e prish njëherë, duhet të ndërmarrësh hapa.

AL-MONITOR: A keni bërë ndonjë gjë për t’u rilidhur me homologët tuaj amerikanë?

ZARIF: Pse duhet t’a bëjë një gjë të tillë?

AL-MONITOR: Sa i përket Jemenit, Ministri i Jashtëm i Saudisë [Adel] al-Jubeir dhe Ministri i Jashtëm i Emirateve [Anwar] Gargash thanë këtë javë se janë plotësisht pas procesit të OKB-së në Jemen. A e mbështet Irani këtë proces?

ZARIF: Ne mbështesim çdo proces që çon në përfundimin e gjakderdhjes dhe bombardimeve në Jemen, por së pari, sauditët dhe emiratët duhet të marrin vetë veprimin e tyre për të parë nëse ata duan të ndajnë Jemenin apo të pajtohen me botën mbi nevojën për të ruajtur integritetin territorial të Jemenit.

Dhe së dyti, nëse ata janë të interesuar në bisedimet midis jemenasve, ata duhet të lejojnë delegacionin e Jemenit të largohet nga Sanaa dhe të mund të ketë një garanci për kthim në Sanaa, sepse ata nuk duan të largohen nga Sanaa pa pasur mundësinë për t’u kthyer. Dhe pasi që Sauditët dhe Houthët kontrollojnë hapësirën ajrore të Jemenit, ata duhet të sigurojnë këtë garanci. Dhe ata nuk e kanë këtë.

AL-MONITOR: A është Irani përkrahës i procesit të OKB-së në mënyrë specifike, apo do të kërkoni një qasje tjetër?

ZARIF: Procesi i OKB-së është i mire për aq sa që të gjithë pjesëmarrësit lejohen të angazhohen në proces.

AL-MONITOR: Duke folur për pjesëmarrësit e angazhuar, pse nuk janë Houthët të angazhuar në këtë proces?

ZARIF: Për shkak se nuk u është lejuar. Atyre nuk u është dhënë siguri për t'u kthyer në Jemen, kështu që ata nuk mund të largoheshin nga Jemeni. Por kam dëgjuar se [i dërguari i posaçëm i OKB-së Martin] Griffiths ka thënë se ai do të vazhdojë të kryejë negociata në Sanaa për të qenë në gjendje të vazhdojë procesin dhe unë mendoj se kjo do të ishte mirë.

AL-MONITOR: A është marrëveshja e tanishme P4 + 1 e gatshme për të akomoduar një ri-hyrje të SHBA-së në JCPOA? Për shembull, a keni në mendje ndonjë datë ndërprerje kur ata do të mund të ishin të mirëpritur? Unë besoj se deputeti juaj [për çështjet politike], Abbas Araghchi, la të kuptohet se Irani mund t’i vendosë parakushte SHBA-së që të hyjë përsëri.

ZARIF: Natyrisht, duhet - dua të them, duhet të jeni anëtar me mirëbesim dhe SHBA-ja ka treguar se nuk ka atë besim të mirë. Nëse dëshiron të kthehet, ajo duhet të vendosë atë besim të mire, gjë që ju mungon shumë.

AL-MONITOR: Pra, nuk ka ndonjë datë të caktuar. Është vetëm një gatishmëri për të qenë një pjesëmarrës i mirë dhe besnik?

ZARIF: Pra, dua të them, ata duhet t’a tregojnë besimin e tyre, nëse vendosin të kthehen. Dua të them, nuk është një derë rrotulluese që të hyni dhe të dilni sipas dëshirës sa herë që i’u përshtatet. SHBA-ja e ka dëmtuar JCPOA-në shumë dhe nëse duam të pranojmë ribashkimin e SHBA-së me JCPOA, fillimisht duhet të sigurohemi që ata nuk do ta dëmtojnë atë përsëri.

AL-MONITOR: Para pak kohësh, Franca, Gjermania, Britania e Madhe, Rusia dhe Kina dhe ju vetë zbuluat plane për një mekanizëm për të lehtësuar tregtinë me Iranin. Ndërkohë që ajo mund të lehtësojë transaksionet financiare në afat më të gjatë, duket se ajo përballet me të njëjtën çështje themelore të vetë JCPOA-së - domethënë që asnjë marrëveshje qeveritare me qeverinë nuk është e zbatueshme për sa kohë që tregu refuzon të marrë pjesë. Duke pasur parasysh këtë, a mendoni se ky mekanizëm i ri është aq i mjaftueshëm sa të jetë në gjendje të japë përfitime kuptimplote për Iranin?

ZARIF: Do të duhet të presim dhe të shohim. Mundet. Ajo nuk do të jetë plotësisht e kënaqshme, por mund të ofrojë shumë përfitime të mira për Iranin. Por ne duhet të presim dhe të shohim. Dua të them, nuk mund ta paragjykoni atë.

AL-MONITOR: Çfarë po ndërmerret për të nxitur pjesëmarrjen në këtë program?

ZARIF: Evropianët janë shumë aktivë në bisedë me njëri-tjetrin. Shtatë vende kanë marrë pjesë tashmë. Të tjerët janë të interesuar. Vendet jo-evropiane janë të interesuara të përfitojnë nga ky mekanizëm për transaksionet e tyre me Iranin. Pra, ne do të duhet të shohim. Së pari ai duhet të operacionalizohet dhe pastaj të shohim se si funksionon.

AL-MONITOR: A është tërhequr SHBA-ja nga JCPOA në perspektivat e angazhimit të mëtejshëm me Evropën për çështjet rajonale dhe programin e raketave të Iranit?

ZARIF: Ne gjithmonë kemi diskutuar me Evropën këto çështje, dhe ne kemi dallimet tona, por kjo nuk na ka penguar ta diskutojmë atë, që nga vitet 1990. Dhe ne do të vazhdojmë ta diskutojmë atë.

Por fakti që SHBA-ja u tërhoq nga JCPOA-ja dobëson qëndrueshmërinë e ndonjë marrëveshjeje të re, sepse nuk ka garanci që ajo do të zbatohej.

Pra, unë mendoj se SHBA-ja - sjellja që SHBA po shfaq në marrëdhëniet ndërkombëtare - po dëmton në thelb të gjitha llojet e normave në nivel ndërkombëtar, sepse duket se ato norma nuk do të thonë asgjë për SHBA-në. Pra, ne do të duhet të shohim nëse ka një rivlerësim të kësaj politike dhe implikimet e saj nga SHBA-ja.



Burimi : Al Monitor